ارزیابی هزینه اثربخشی واکسیناسیون کوید-19 در ایران و جهان - حمیدرضا جماعتی; رجبعلی درودی; فرناز احمدی; فاطمه سادات حسینی بهارانچی; فریبا قربانی; سیما نورعلی; بهامین آستانی; شادی شفقی (فصلنامه نفس, 2025)
سابقه و هدف: واکسیناسیون کووید-19 چالش هایی را برای تصمیم گیرندگان در مقیاس جهانی و همینطور در سطح ملی به ویژه در کشورهای در حال توسعه ایجاد نمود. مطالعه حاضر با هدف بررسی پیامدهای بهداشتی و اقتصادی تزریق واکسن انجام شد. مواد و روشها: در این مطالعه مروری جهت یافتن مقالات مرتبط با کلیدواژه های مرتبط با موضوع (SARS-COV-2, Vaccination cost effectiveness, incremental cost-effectiveness ratio, quality-adjusted life year) در پایگاه های اطلاعاتی Google Scholar، Web of Science،PubMed ، Scopusتا آوریل 2023 مورد جستجو قرار گرفتند. در مجموع 65 مطالعه مرتبط در سایت های عنوان شده یافت گردید. در نهایت 12 مقاله از مطالعاتی که در خصوص هزینه اثربخشی واکسن های کوید در بیماران کرونایی بود انتخاب و مورد بررسی مروری قرار گرفتند. یافته ها: در اکثر مطالعات، به منظور ارزیابی هزینه اثربخشی واکسن، دو سناریوی واکسیناسیون و عدم واکسیناسیون با همدیگر مقایسه شده بودند. بخشی از مطالعات از داده های دنیای واقعی واکسیناسیون استفاده کرده بودند، بخشی دیگر از نتایج مدل سازی بر اساس فرضیه ها بهره گرفته بودند. نسبت هزینه اثربخشی افزایشی (ICER) برنامه واکسیناسیون کووید-19 را در مقایسه با هزینه افزایشی به ازای هر واحد سال زندگی تعدیل شده با کیفیت (QALY) تولید شده با آستانه تمایل به پرداخت (WTP) محاسبه نموده بودند. در اکثر کشورها برنامه واکسیناسیون به طور متوسط منجر به QALY افزایشی شده بود که نشان می‌دهد این یک استراتژی مقرون به صرفه در مقایسه با عدم واکسیناسیون در اکثر گروه‌های سنی جمعیتی است. همچنین اگرچه که ثابت شد که در برخی کشورها واکسیناسیون افراد مسن بالای 65 سال از مقرون به صرفه ترین رویکردها بوده است، الویت بندی این گروه سنی جهت واکسیناسیون در جوامع در حال توسعه با درآمد متوسط یا پایین مزایای کمتری بر واکسیناسیون به صورت غیر الویت بندی دارد و همچنین در جوامعی که بخش عمده ی آن را جمعیت جوان شامل میشود، اولویت قرار دادن افراد مسن در برنامه ی واکسیناسیون کشوری دارای مزایای محدودتری میباشد. نتیجه گیری: مدل عملیاتی واکسیناسیون دراکثر کشورهای جهان، بیانگر مقرون به صرفه بودن برنامه واکسیناسیون کوید-19 می باشد. این یافته‌ها از اجرای استراتژی‌های واکسیناسیون حمایت می‌کند و چارچوب مناسبی برای تصمیم‌گیرندگان در هنگام تدوین سیاست‌ها ارائه میدهد.