واژه‌های معادل اضطراب در متون طب سنتی ایران - متوسلیان, ملیحه; غفاری, فرزانه; توکلی کاخکی, ماندانا (مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, 2016)
مقدمه: اضطراب از شایع‌ترین اختلالات روانی در جامعه محسوب می‏شود. در متون طب سنتی ایران مفهوم اضطراب از واژه‏های مختلفی برداشت می‏شود. تبیین دقیق مفاهیم این لغات برای تشخیص و درمان صحیح‏تر این اختلالات ضروری است. روش‌: در این مطالعه مروری کیفی، شش واژه‏ مرتبط با اضطراب یعنی «جبن»، «خوف»، «فزع»، «قلق»، «وسواس» و «همّ» با استفاده از متون و لغت‌نامه‏های طب سنتی ایران، فرهنگ‌های لغت معتبر مرجع و کاربردی دوره تمدن اسلامی و کتاب‌های متأخرین مورد تجزیه و تحلیل محتوایی قرار گرفته‏اند. یافته‌ها: در این بخش مفاهیم و تعاریف هر واژه کلیدی با رعایت توالی زمانیِ کتب و منابع مورد استفاده، در قالب جداول مجزا تنظیم شد. بحث و نتيجه‌گيری: نتایج حاصله بیانگر آن است که «همّ»، فکر و تلاش برای برطرف‌کردن مسأله‏ای ناخوشایند و به دست‌آوردن چیزی خوشایند است. «خوف» ترس از مسأله ناخوشایندی است که محتمل است در آینده رخ دهد. «فزع» مرحله شدیدتری از ترس است که فرد قادر به دفع عامل خطر نیست و بی‌تاب و بی‌قرار می‌شود. «قلق» مرحله شدیدتری از فزع است که فرد شدیداً بی‌قرار است. «جبن» حالتی است ذاتی که فرد از چیزهایی که سایرین از آن‌ها نمی‌ترسند، می‌ترسد و نهایتاً آنچه که از عمل شرّ در نفس واقع می‌شود، وسواس نامیده شده است. ضمناً تعاریف لغوی واژه‏های معادل اضطراب غالباً دربردارنده توصیف حالت روانی مرتبط با هر یک از واژگان کلیدی هستند، اما‌ تعاریف طبی آن‌ها غالباً مبین اثرات فیزیولوژیک این حالت‌ها بر بدن می‏باشند.