بررسی نقش درمانی عسل در تاریخ (مطالعه مروری) - دادگستر, شهرام (مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, 2023)
زمینه و هدف: عسل به عنوان یکی از مهم‌ترین فراورده‌های دارویی زنبور عسل از گذشته تاکنون مورد توجه بسیاری از اقوام و ادیان بوده است. در طب سنتی شرقی نظیر آنچه در ایران، چین و هند رونق داشته، به ویژگی‌های ترمیم زخم، رفع بیماری‌های گوارشی، انرژی‌زایی و تقویت قوای بدن و... از عسل اشاره شده است. همچنین اقوام مختلف نظیر مایا در آمریکای جنوبی، یونان، مصر باستان و سایر ملل از عسل به عنوان شیرین‌کننده، درمان‌کننده و حتی خراج و ماده‌ای برای داد و ستد یاد شده است که ارزش این فراورده را نشان می‌دهد. روش: در این مطالعه که یک بررسی کتابخانه‌ای و مروری می‌باشد، به بررسی نقش درمانی عسل در درمان بیماری‌ها در اقوام و ادیان مختلف بر اساس داده‌های منابع علمی خارجی پرداخته شده است. ملاحظات اخلاقی: در این پژوهش اصل امانت داری در انتشار مطالب از منابع علمی رعایت گردیده است. یافته‌ها: به طور کلی می‌توان گفت بدون استثنا در تمامی منابع تاریخی اعم از متون مذهبی یا علمی از عسل به عنوان ماده‌ای شفابخش با قابلیت درمان بیماری‌های مختلف اشاره شده است. همچنین در بعضی از منابع مذهبی شرقی یا غربی از عسل یا زنبور عسل به عنوان ماده و موجودی ارزشمند و مقدس یاد شده است. نتیجه‌گیری: در منابع طب سنتی و متون مذهبی عسل عامل شفا و درمان بیماری‌ها می‌باشد. همچنین در عصر حاضر به عسل توجه ویژه‌ای شده و در کشورهای اروپایی علاوه بر نقش تغذیه‌ای به اشکال مختلف دارویی فرموله و به بازار عرضه شده است. در این پژوهش بیشتر به جنبه دارویی و تاریخی عسل در ملل و اقوام مختلف پرداخته شده است.