بررسي تئوري بينايي در آثار ابن هيثم، رازي، ابن سينا و رفع مشكلات اُپتيكي چشم با عينك هزاره چهارم و سوم قبل از ميلاد و ضرورت تأسيس موزه اُپتيك در ايران - صحيحي اسكويي, مير غفار; قاسمي برومند, محمد; كنگري, هاله; بيگ بابا پور, يوسف; عباسی, محمود (مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, 2013)
مقدمه: بهتر است پيش از هر چيز، بحث را با اين عبارت «دُليسي اوليري» آغاز كنيم كه ميگويد: «ميان تمدن و بيماري واگير، شباهت‌گونه‌اي وجود دارد. هر دو در نتيجۀ مجاورت و آميزش از مردمي به مردم ديگر انتقال پيدا ميكند، و هر جا كه يكي از اين دو ظاهر ميشود، نخستين فكر و سؤالي كه به خاطر ميرسد، آن است كه: راه سرايت از كجاست؟...».[i] عموماً يونان را بنيانگذار علم در جهان ميدانند، ولي قرنها قبل از آنكه يونان تمدني داشته باشد، در بين‌النهرين و در سرزميني كه اكنون آن را ايران مينامند، علوم مختلف از جمله پزشكي رواج داشته است. تمدني كه امروزه به دستياري اروپاييان در جهان نمود دارد، تمدني است كه يونانيان قديم بنا نهادند، يونانيان نيز مباني اين تمدن را از ملل باستاني مشرق زمين يعني مصر، سوريه، كلده و هند اخذ نموده‌اند. سابقه و هدف: براي آشنايي با مشكلات اُپتيكي چشم، لازم است پژوهش گسترده‌اي در طول تاريخ صورت گيرد كه ايراني‌ها در دوره‌هاي مختلف تاريخ با مشكلات اُپتيكي چشم از جمله انحرافات بينايي، پيرچشمي، دوربيني و نزديك بيني آشنا و با استفاده از امكاناتي همچون عدسي و عينك براي رفع آن اقدام نموده‌اند. واژه عينك با حضور خود در ادبيات ايران توانسته تحولات و ابداعاتي كه براي رفع مشكلات اُپتيكي چشمي صورت گرفته را با كمك ادبيات براي هميشه تاريخ حفظ و آنرا از گزند فراموشي مصون نگه داشته و راه‌هاي تأسيس موزه اُپتيك و علوم بينايي را هموار نمايد. يافته‌ها: اراده خداوندي بر اين بوده كه بشر در نور و روشنايي قادر به ديدن باشد و به همين دليل هميشه تلاش نموده كه خود را از تاريكي نجات دهد؛ خصوصاً اگر اين تاريكي در ارتباط با بينايي او بوده باشد. با اتكاي به اين مهم مي‌توان گفت در مواجه با تاري ديد، تئوري‌هايي را ارائه و ابداعاتي را بكار گرفته كه او را از تاريكي بينايي نجات داده كه از جمله مي‌توان به ياقوت سرخ اشاره كرد كه از آن بعنوان ذره‌بين، سود جسته است. [ii] نتيجه: با توجه به وجود عينك استخواني از هزاره چهارم و سوم قبل از ميلاد و چشم مصنوعي در چشم بانويي در شهر سوخته و استفاده از گياه گل عينك براي رفع مشكلات بينايي مي‌توان نتيجه گرفت كه در دوران پيش از تاريخ جهت رفع مشكلات بينايي و زيبايي ظاهر چشم از عينك و چشم مصنوعي سود جسته و در طول تاريخ نيز با استفاده از ذره‌بين و دارو به خوبي توانسته اين مشكلات را رفع نمايد. بنابراين مي‌توان نتيجه گرفت تمامي اين تحولات صورت گرفته بر اساس تئوري‌هاي بينايي بوده كه بشر براي رفع مشكلات اُپتيكي چشم نخست آنها را ارائه نموده و سپس در پي تحقق اهداف، توانسته بصورت كاربردي آنها را مورد استفاده قرار دهد. پی نوشت‌ها [i]- اوليري. چ 2، 1374، ص 1 مقدمه. [ii] - بيروني. 1374، ص 137.