رابطه مزاج‌های چهارگانه با روان‌رنجوری با میانجی‌گری رجحان دستگاه‌های موسیقی اصیل ایرانی در افراد 30 تا45 سال: ارائه مدل - اصلانی, مسیح; کریمی, بهروز (مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, 2019)
زمینه و هدف: بررسی رابطه مزاج‌های چهارگانه با روان‌رنجوری با میانجی‌گری رجحان دستگاه‌های موسیقی اصیل ایرانی در افراد 30 تا 45 سال بود. مواد و روش‌ها: روش توصیفی ـ همبستگی است که ۱۱۴ نفر به شیوه نمونه‌گیری در دسترس شامل تمام افراد 30 تا 45 سال سن در هر دو جنس مرد و زن بدون در نظرگرفتن دیگر متغیرها، مانند تحصیلات، شرایط اقتصادی، موقعیت جغرافیایی زندگی و... که از سلامت جسمانی برخوردار بودند، در نظر گرفته شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه مزاج‌های چهارگانه، پرسشنامه شخصیتی نئو و گوش‌دادن به دستگاه‌های موسیقی اصیل ایرانی که عبارتند از: چهارگاه، نوا و ماهور جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار smart pls (Partial Least Square-PLS) (بر اساس رویکرد حداقل مربعات جزئی) برای ارائه مدل و نرم‌افزار SPSS 25 مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد مزاج (گرم و تر) نسبت با دیگر مزاج‌ها کم‌ترین رابطه را با روان‌رنجورخویی داشته و این مزاج بیشترین علاقمندی خود را به شنیدن دستگاه نوا نشان داده است. در رابطه با مزاج (گرم و خشک) و (سرد و تر) نیز هیچ رابطه معنی‌داری در این مورد یافت نشد، ولی مزاج (گرم و خشک) با دستگاه موسیقی چهارگاه و مزاج (سرد و تر) با داستگاه ماهور رابطه مثبت و معنی‌داری را نشان داد. بیشترین میانگین روان‌رنجوری مربوط به افراد با مزاج (سرد و خشک) است. ﻧﺘﻴﺠﻪ‌ﮔﻴﺮی: ﺑﺮاﺳﺎس ﻳﺎﻓﺘﻪ‌ﻫﺎی ﭘﮋوﻫﺶ ﻧﺘﻴﺠﻪ آن شد که در تشخیص مزاجی افراد می‌توان علاقمندی به نوع موسیقی خاص در دستگاه‌های موسیقی ایرانی را پیش بینی کرد و احتمال مزاج (سرد و خشک) را برای روان‌رنجوری مورد توجه قرار داد.