«حفظ‌الصحه نسوان» در مطبوعات زنان (با تکیه بر مطبوعات منتشرشده از 1307-1289 ش./ 1928-1910 م.) - باغدار دلگشا, علی; سرافرازی, عباس; زنجانی زاده, هما; وکیلی, هادی (مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, 2018)
زمینه و هدف: رعایت بهداشت فردی یکی از مهم‌ترین عوامل پیشگیری از گسترش بیماری‌های مسری است. در همین رابطه توجه به مسأله «حفظ‌الصحه نسوان» (بهداشت و سلامت زنان) به دلیل ارتباط مستقیم زنان با جنین و کودک از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. مطالعه حاضر به بررسی موضوعات مرتبط با «حفظ‌الصحه نسوان» مندرج در جراید خود زنان پرداخته است. در این مقالات موضوع بهداشت زنان تنها به دلیل نقش مادری زنان مورد توجه بوده است. مواد و روش‌ها: استفاده از منابع کتابخانه‌ای، با توصیف، مقایسه و تحلیل داده‌ها و تأکید بر تمامی شمارگان باقی‌مانده از 9 روزنامه منتشرشده توسط زنان با نام‌های: دانش، شکوفه، زبان‌زنان، نامه بانوان، عالم نسوان، جهان‌زنان، مجله جمعیت نسوان وطنخواه، نامه نسوان شرق و پیک سعادت نسوان است. این مطالعه مقطعی شامل سال‌های 1289 ش./ 1910 م. (سال انتشار نخستین روزنامه زنان با محوریت مسائل پزشکی) تا سال 1307 ش./ 1928 م. (ایجاد نخستین مدرسه آموزشی فن قابلگی) می‌باشد که در قالب بررسی 68 مقاله مندرج در روزنامه‌های منتشرشده توسط زنان صورت پذیرفته‌ است. یافته‌ها: در این مقالات از نظر موضوعی به چهار دوره: 1ـ سلامت زنان در دوران پیش از بارداری؛ 2ـ سلامت زنان در دوران بارداری؛ 3ـ سلامت زنان در دوران وضع حمل؛ 4ـ سلامت زنان در دوران شیردهی کودک اشاره شده است. نتیجه‌گیری: «حفظ‌الصحه نسوان» در دو مرحله دوران بارداری و دوران شیردهی کودک مورد توجه ویژه بوده است. موضوع مهم در این بین هم‌خوانی برخی توصیه‌های پزشکی به زنان در مطبوعات دوره مورد بحث با تحقیقات و پژوهش‌های اخیر است؛ مواردی چون: وجود ارتباط مستقیم میان توده‌های بدنی (چاقی) با ناباروری زنان، تعیین سن مناسب بارداری، رعایت فاصله میان بارداری‌های بعدی و نقش گیاهان دارویی مانند بهارنارنج در کاهش دردهای دوران بارداری و پس از زایمان.