پزشكي در ايران باستان - زرشناس زهره (مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, 2016)
تاريخ نشان داده است ملت‌هايي زنده مانده‌اند كه ريشه‌هاي فرهنگي‌شان عميق‌تر و دانش و معنويت آنان پربارتر بوده است. سرزمين ايران از ديرباز مركز برخورد انديشه‌ها و بروز بارورترين دانشگاه‌هاي بشري و زادگاه نامدارترين دانشمندان و متفكران جهان بوده و همواره سهم بزرگي در ارتقاء دانش و پيشرفت علم در ميان ملل گوناگون داشته است. در تاريخ پزشكي، كه به نظر مي‌رسد قديم‌ترين تاريخ جهان باشد، نيز از ايرانيان و خدمات آنان به اين علم بسيار ياد شده است. در كتاب مقدس زردشتيان، اوستا، از سه گروه درمانگري يا پزشكي نام برده شده است: كارد پزشكي (-Av. Kar∂tō. Baēšaza)، گياه پزشكي (-Av.urvarō.baēšaza) و مانسر پزشكي يا روان‌درماني (Av.Mąθrō.baēšaza-) (بارتول‌ما [Bartholmae]، 1961م، ص 454). در اين كتاب ثريته (Av. θrita-) از خاندان سام (Av. Sāma-) نخستين درمانگر يا پزشك است و اهوره مزدا، خداي بزرگ ايرانيان پيش از اسلام، كاردي مرصّع به او عنايت مي‌كند تا با آن عمل كارد پزشكي را انجام دهد. به طور كلي در ايران پيش از اسلام تمامي انواع درمان‌ها از جمله عمل جراحي رواج داشته و حتي بيشتر اعمال جراحي نخستين بار در ايران انجام شده است. از وضعیت پزشکی در دوران هخامنشیان و اشکانیان به واسطه نوشته‌های مورخان یونانی آگاهی‌هایی در دست است و از پزشکی دوره ساسانیان اطلاعات خوبی باقی مانده است. در اين پژوهش به بخش كوچكي از سهم بزرگ ايرانيان باستان در گسترش و ارتقاء دانش بشري، يعني به پزشكي و روش‌هاي بهداشتي و درماني در ايران باستان و تجربيات علمي و عملي ايرانيان در اين باره، پرداخته مي‌شود.