بررسی آموزه‌های حکیم سیداسماعیل جرجانی برای مدیریت سلامت روان - سلطانی حسینی محسن کیهان; علیجانیها فاطمه; ناصری محسن; شمس جمال; غفاری فرزانه (مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, 2023)
زمینه و هدف: حکمای طب ایرانی توصیه‌های شش‌گانه‌ای برای حفظ سلامتی دارند که از بین ‌آن‌ها مدیریت اعراض نفسانی یا حالات روحی روانی، به عنوان یکی از مؤثرترین و سریع‌ترین راهکارها برای ارتقای سلامتی ذکر شده است. حکیم سیداسماعیل جرجانی، در کتاب ذخیره خوارزمشاهی و نیز کتاب خفی‌ علائی، توصیه‌های موجزی برای کنترل اعراض نفسانی ارائه نموده که تحت عنوان طب روحانی ذکر شده است. هدف از این پژوهش، ارائه برخی راهکارهای کاربردی جهت مدیریت هیجانات و ارتقای سطح سلامتی در زندگی مدرن امروزی با تأکید بر توصیه‌های حکیم جرجانی می‌باشد. روش: در گام نخست آموزه‌های حکیم جرجانی در کتب ذکر‌شده، استخراج و به صورت تفکیک‌شده شرح و بررسی می‌شوند. همچنین شواهد مرتبط برگرفته از مطالعات جدید از بانک‌های اطلاعاتی معتبر نظیر PubMed و Scopus جستجو و ارائه ‌می‌گردد. در نهایت یافته‌ها با توجه به اهداف و سؤالات پژوهش مورد تجزیه و تحلیل قرار ‌می‌گیرند. ملاحظات اخلاقی: در این مطالعه رعایت امانتداری لحاظ شده است. یافته‌ها: ‌بهره‌گیری از روش‌های شادی‌بخش، به کارگیری کلام، نوا و موسیقی‌ نیکو، داستان‌ها و حکایات‌ پندآموز، ‌سرگرمی‌های مفید، تعاملات اجتماعی و ارتباطات خانوادگی، نوشیدنی‌های طبیعی متناسب و تقویت مهارت‌های روان‌شناختی در راستای افزایش تاب‌آوری، راهکارهای مدیریت سلامت روان برگرفته از توصیه‌های حکیم جرجانی است که در مطالعات جدید هم به آن توجه شده است. نتیجه‌گیری: با توجه به شواهد و مطالعات جدید، به نظر می‌رسد ‌بهره‌گیری از راهکارهای حکمای طب ایرانی و کاربرد آن در زندگی، بتواند با مدیریت استرس‌های ناشی از سبک زندگی نامناسب و بیماری‌زای امروزی، باعث دستیابی به سلامت روان شود.