بررسی و مقایسه‌ی بیماری «ذیابیطِس»، درطب سنّتی ایران و بیماری «دیابت»، در طب کلاسیک - اصغری مجید; ثابت زری; دواتی علی; کمالی‌نژاد محمّد; سلطانی‌نژاد هاجر; ناصری محسن (مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, 2012)
دیابت شیرین (Diabetes Mellitus) یک اختلال متابولیک شایع است که ویژگی بارز آن افزایش قند خون (هیپرگلیسمی) است. نشانه‌های کلاسیک دیابت شیرین شامل پُرادراری (پلی اوری)، پُرنوشی (پلی دیپسی) و کاهش وزن (Weight loss) است. با توجه به این‌که در متون طب سنّتی ایران از این بیماری به نام «ذیابیطس» نام برده شده است که علایمی شبیه به نشانه‌های کلاسیک دیابت دارد مطالعه‌ای درباره‌ی این بیماری در طب کلاسیک و طب سنّتی ایران انجام شد. در این تحقیق که یک بررسی در متون است، ده کتاب اصلی و معتبر طب سنّتی ایران بررسی شد. ابتدا مشخصات بیماری ذیابیطس از جمله تعاریف، علل، انواع، علامات، راه‌های پیش‌گیری و درمان از این کتب استخراج گردید و سپس جهت به‌دست آوردن مطالب علمی مربوط به طب کلاسیک، کتب اصلی طب داخلی بررسی شد و اطلاعات مربوط به مقالات علمی با بررسی برخی از مجلات طب سنّتی ایران و جست‌‌وجو از طریق «Google Scholar, Iran medex SID, Pub med» به‌دست آمد. طبق بررسی انجام شده در کتب طب سنّتی ایران از نشانه‌های اصلی بیماری ذیابیطس، تشنگی و نوشیدن زیاد مایعات، دفع زیاد بول، هزال و نحافت بدن (لاغری و کاهش وزن) را می‌توان نام برد و دو علت اصلی برای ایجاد این بیماری ذکر شده است که شامل سوء مزاج گرم مفرط کلیه‌ها (شایع‌ترین علت) و سوء مزاج سرد کلیه‌ها یا جمیع بدن (نادرترین علت) می‌باشد. در طب سنّتی ایران برای پیش‌گیری و کنترل بیماری بر رعایت تدابیر اصول شش‌گانه ضروری حیات (ستّه‌ی ضروریه) تأکید فراوانی شده و در درمان این بیماری راهکارهای مختلفی (بر حسب علل سوء مزاجی گرم یا سرد) توصیه شده است که با توجه به بررسی متون کتب طب کلاسیک و مقالات علمی روز، این راه‌کارهای پیش‌گیری و درمانی تا حد زیادی مورد تأیید است. به‌طور کلی یافته‌های به‌دست آمده، نشان دهنده این مطلب است که نه تنها بیماری دیابت و بیماری ذیابیطس از نظر علامت و نشانه‌های بیماری به هم شباهت دارند بلکه بسیاری از راه‌کارهای پیش‌گیری و درمانی توصیه شده در طب کلاسیک و طب سنّتی ایران، برای کنترل این بیماری مشابه است و علاوه بر آن با توجه به وجود نظریه‌ی مزاج در طب سنّتی ایران، برای کنترل این بیماری درمان‌های متفاوتی در مزاج‌های مختلف، توصیه شده است و مانند طب کلاسیک (بدون درنظر گرفتن مزاج)، درمان یکسان برای همه‌ی افراد انجام نمی‌گیرد.