دیه و ارش زوال تبعی منافع ناشی از زوال منافع اختصاصی مغز - پورصدقی, رضا; ساعی قاشوقچی, سکینه (مجله علمی - پژوهشی فقه پزشکی, 2024)
زمینه و هدف: مغز به‌ عنوان اصلی ‎ترین عضو بدن دارای منافع اختصاصی و اشتراکی قابل توجهی است و اساسا هیچ فعالیتی در بدن بدون کنترل مغز رخ نمی‌ دهد. آسیب به مغز نوعاً موجب از بین رفتن بخشی از منافع اختصاصی و به تبع آن از بین رفتن منافع اشتراکی می ‎گردد به‌ عنوان مثال ضربه به جمجمه منجر به حالت کما گردیده و به تبع آن، منافع اعضای دیگر مانند دست و پا نیز سلب می‌ گردد. در این‌ حالت این پرسش مطرح می‌شود که آیا فقط زوال هوشیاری، موضوع دیه و ارش است یا علاوه بر آن بر زوال تبعی منافع دست و پا نیز دیه و ارش تعلق می‎گیرد؟ این موضوع مورد کنکاش فقهی قرار نگرفته و این در حالی است که از موارد شایع در جنایات و تصادفات به شمار می‎ آید. تحقیق حاضر در جهت بررسی دیه و ارش زوال تبعی منافع نگاشته شده است. مواد و روش‌ها: پژوهش پیش‌رو موضوع مذکور را از لحاظ فقهی براساس شیوه تحلیلی توصیفی مورد بررسی قرار داده و در بخش بررسی ادله، تا حدودی، انتقادی است. منابع اصلی آن کتب و مقالات فقهی است و در موضوع‌ شناسی از منابع پزشکی نیز استفاده شده است. یافته‌ها: در این مسئله دو رویکرد وجود دارد: برخی با توجه به این که منافع فعلی اعضا، موضوع ادله دیه و ارش است هرگونه سلب منفعت از عضو را موضوع دیه و ارش می ‌دانند و در مقابل از منظر برخی فقط زوال منافعِ شانی موضوع ادله دیه و ارش است. بر اساس رویکرد دوم زوال منفعت در صورتی موضوع دیه و ارش است که آسیب، موجب زوال منافع از خود عضو شده باشد ولی سلب انتفاع از عضو سالم به دلیل مانع خارجی موضوع دیه یا ارش نیست. بررسی ادله نشان می‎ دهد این دیدگاه استوارتر است.