مراقبت معنوی در ایران: شکاف بین دانش و عملکرد - رونده بهنام; سادات حسینی اکرم السادات (مجله اخلاق پزشکی - علمی پژوهشی, 2025)
زمینه و هدف: معنویت به عنوان اساس هستی انسانی‌ و تأثیر آن در التیام و شفابخشی در سال‌های اخیر مورد توجه فزاینده‌ای قرار گرفته است. آموزش معنویت و مراقبت معنوی یکی از مؤلفه‌های اساسی در ارائه خدمات پرستاری باکیفیت است که توسط سازمان جهانی بهداشت و مجمع بین‌المللی پرستاران مورد تأکید قرار گرفته است. تربیت پرستاران آگاه و توانمند برای پاسخگویی به نیازهای معنوی بیماران، گامی ضروری در بهبود کیفیت مراقبت‌های پرستاری محسوب می‌شود. هدف ‌از این پژوهش افزایش آگاهی و توانمندی پرستاران در زمینه مراقبت معنوی به منظور ارتقای مراقبت‌های پرستاری و پاسخگویی به نیازهای معنوی بیماران در چهارچوب مراقبت‌های ارائه‌شده می‌باشد. روش: این مطالعه مروری با جستجو از سال 2000 تا 2024 میلادی با واژگان کلیدی انگلیسی Spiritual Care، Nursing Care و Iran و فارسی در بانک‌های اطلاعاتی Magiran، SID، Iran Medex و پایگاه‌های بین‌المللی Scopus و PubMed انجام گرفت و از بین 2000 مقاله حاصل از جستجوی اولیه در نهایت 73 مقاله با توجه به معیارهای ورود که شامل زبان مقاله تنها به دو زبان فارسی و یا انگلیسی باشد، پژوهش‌ها مرتبط با هدف مطالعه باشد و امکان دسترسی به متن کامل مقاله آن‌ها مهیا باشد، جهت تجزیه و تحلیل انتخاب شدند. ملاحظات اخلاقی: در انجام پژوهش و نگارش مقاله، به اصول اخلاقی، اصالت متون و امانتداری توجه شده ‌است. یافته‌ها: نتایج به دست‌آمده با توجه به نوع مطالعات انجام‌شده، در چهار حوزه اصلی طبقه‌بندی شدند: 1ـ اثرات مراقبت معنوی؛ 2ـ سیاستگذاری در این زمینه؛ 3ـ مفاهیم مرتبط با مراقبت معنوی؛ 4ـ نگرش‌ها نسبت به این نوع مراقبت. این نتایج نشان‌دهنده اهمیت و جایگاه ویژه مراقبت معنوی به عنوان یک رویکرد تأثیرگذار است. بر این اساس، ضرورت انجام تحقیقات گسترده‌تر و تدوین چهارچوب‌های جامع، استاندارد و مشخص در این حوزه به‌ وضوح احساس می‌شود. نتیجه‌گیری: مراقبت معنوی بخشی ضروری از خدمات درمانی است که نیازمند همکاری بین‌رشته‌ای و گروهی میان تمامی کارکنان مراقبتی بیمارستان می‌باشد. با این حال، شکاف‌های موجود در اطلاع‌رسانی، آموزش جامع کارکنان، دسترسی به خدمات معنوی و تبیین نقش‌های دقیق گروه‌های درمانی، مانع از اجرای مؤثر این نوع مراقبت‌ها شده است. همچنین تحقیقات عمیق‌تر و مستندنگاری تجربه‌های بیماران می‌تواند به طراحی برنامه‌های جامع و کارآمد کمک کند.