بررسی ارزش گریه بر اباعبدالله (ع) و تأثیر آن بر ارتباط شناخت - هیجان از دیدگاه نوروبیولوژیک - سالاری, سوسن; ساتکین, مجتبی; صحرایی, هدایت; هاتف, بشری (پژوهش در دین و سلامت, 2023)
سابقه و هدف: از لحاظ نروبیولوژیک گریه وسیله‌ای برای ابراز ناراحتی و غمگینی است که نشان‌دهندۀ به اوج رسیدن برانگیختگی هیجان است و موجب تغییر نظام خودمختار می‌شود. در این پژوهش با مروری استنتاجی بر مفاهیم گریه در علوم اعصاب، روان‌شناسی و قرآن و حدیث به بررسی ارتباط گریه بر امام حسین (ع) و اثر بهبودی آن بر شبکۀ شناخت و هیجان مغز پرداخته شده است. روش کار: پژوهش حاضر مطالعه‌ای کتابخانه‌ای - توصیفی است و برای گردآوری اطلاعات از کلیدواژه‌های گریه، اثرات فیزیولوژیک گریه، اثرات نوروبیولوژیک گریه و اثرات روان‌شناسی گریه بدون محدودکردن سال چاپ در منابع جست‌وجوی گوگل اسکولار، پابمد و اسکوپوس استفاده شد. همچنین در متون اسلامی تکیه بر اطلاعات جمع‌آوری‌شده از کتب حدیث و قرآن و نیز نرم‌افزارهای قرآنی و حدیثی و تفسیری بود که با تحلیل محتوا به بررسی متون پرداخته شد. مؤلفان مقاله هیچ‌گونه تضاد منافعی گزارش نکرده‌اند. یافته‌ها: به‌دنبال گریه، دستگاه هیجانی و روانی فرد به حالت تعادل و طبیعی برمی‌گردد. انسان در مواجهه با مسائلی که به او آسیب می‌زند یا از پاداش دورش می‌کند دچار وضعیت روانی منفی ارزشی می‌شود. اگر احساسات منفی در فرد استمرار یابد مانند شرایط استرس مزمن، دستگاه هیجانی به‌سمت ناهنجاری و اختلال پیش می‌رود؛ گریه می‌تواند وسیله‌ای برای تخلیۀ این احساسات منفی باشد. گریستن با تحریک فعالیت سلول‌های آینه‌ای موجب تقویت روابط انسانی و بین‌فردی نیز می‌شود و به‌عنوان سازوکاری مبتنی بر مبانی تکاملی در جهت نزدیک‌تر کردن افراد به یکدیگر عمل می‌کند. گریه اطلاعات قابل اعتنایی در باب نیازها، تعلق‌های اجتماعی و سرسپردگی‌های میان افراد در اختیار ما قرار می‌دهد. شهادت مظلومانه و جگرسوز امام حسین (ع)، فرزندان و یارانش و اسارت خانواده‌اش هر انسانی را غمگین می‌کند و به گریه می‌اندازد. نتیجه‌گیری: عزاداری و گریه بر اباعبدالله (ع) به‌دلیل پاداش‌های بی‌بدیلی که خداوند وعده داده است، علاوه بر اینکه هیجانات منفی را تخلیه می‌کند موجب القای احساس مثبت به‌دلیل تحریک دستگاه پاداشی می‌شود؛ بنابراین در این شرایط فرد بیشتر از هر زمانی به‌سمت داشتن ذهنی سالم‌تر پیش می‌رود.