مؤلفه‌های سلامت روان از منظر صحیفۀ سجادیه و نسبت آن با دیدگاه روان‌شناسان - رهنمائی حسین; رهنمائی زینب (پژوهش در دین و سلامت, 2026)
سابقه و هدف: بیشتر مطالعات علمی دربارۀ رابطۀ دین و سلامت روان، بر فهم دیدگاه رهبران یا متون دینی متمرکز است؛ برخی از این آثار به‌صورت میان‌رشتهای و با تأکید بر دیدگاه صحیفۀ سجادیه است. این نوشتار به بررسی دیدگاه‌های امام سجاد (ع) دربارۀ حیات طیّبه و نسبت‌سنجی آن با دیدگاه روان‌شناسان دربارۀ سلامت روان پرداخته است تا به شناخت بهتر و عمیق‌تر دیدگاه اسلام دربارۀ سلامت روان کمک کند و هم‌زبانی بین علم و دین را تعمیق بخشد. روش کار: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با روش تحلیل محتوا انجام شد. ابتدا دیدگاه روان‌شناسان شاخص دربارۀ سلامت روان بررسی و مؤلفه‌های مورد نظر ایشان، استخراج گردید. سپس بیانات امام سجاد (ع) دربارۀ حیات طیّبه و سایر عناوین مرتبط با سلامت روان از صحیفۀ سجادیه و سایر منابع معتبر استخراج و دسته‌بندی شد و مؤلفه‌های مورد نظر امام با مؤلفه‌های مدنظر روان‌شناسان مقایسه شد تا نسبت بین رویکرد دین با رویکرد روان‌شناسان و میزان هم‌پوشانی تعاریف ایشان با یکدیگر معلوم گردد. مؤلفان مقاله تضاد منافعی گزارش نکرده‌اند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که مفاهیم و رهنمودهای صحیفۀ سجادیه در زمینۀ سلامت روان، اگرچه هم‌پوشانی قابل توجهی با مؤلفه‌های مدنظر روان‌شناسان مثل تعادل عاطفی و هیجانی، روابط مطلوب، رضایت از زندگی، خودشکوفایی، هدفمندی، معناداری زندگی و تاب‌آوری دارد، تفاوت‌هایی نیز با آنها دارد که مهم‌ترین آنها رویکرد این دو دسته نسبت به انسان است. رویکرد صحیفۀ سجادیه خدامحورانه و رویکرد اصلی روان‌شناسان انسان‌مدارانه است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که صحیفۀ سجادیه می‌تواند مبنای غنی و ارزشمندی برای استخراج و تبیین آموزه‌های اسلامی در زمینۀ سلامت روان باشد. نتیجه‌گیری: تعالیم امام سجاد (ع) تأمین‌کنندۀ سبک زندگی متعالی است که علاوه بر تأمین سعادت اخروی، مؤلفه‌های زندگی دنیوی سالم خدامحورانه‌ای ارائه می‌دهد که علاوه بر اشتمال بر اغلب مؤلفه‌های مدنظر روان‌شناسان و هم‌پوشانی با آنها، به ابعاد الهی و تعالی معنوی انسان‌ها نیز نظر دارد.