تطبیق مراحل رشد انسان در روان‌شناسی و نهج‌البلاغه - موسوی سیده الناز; الهی طاهره; مسجدی آرانی عباس; سالک ابراهیمی لیلا; جلیل‌پور مینا; شهسواری زهرا (پژوهش در دین و سلامت, 2018)
سابقه و هدف: خلقت انسان از نطفه تا مرگ از نظر روان‌شناسان رشد دارای مراحلی چون جنینی، کودکی، نوجوانی، جوانی، میان‌سالی و پیری است. این مراحل علاوه بر ویژگی‌های زیستی و شناختی دارای اصول تربیتی خاصی است که فرد را به کمال و شکوفایی کامل می‌رساند. ائمه‌ (ع) اهتمام خاصی به توصیه‌های تربیتی برای سنین مختلف با توجه به ویژگی‌های خاص آنها داشتهاند. در این میان سفارش‌های حضرت علی (ع) درباره‌ی نحوه‌ی برخورد با کودکان، نوجوانان و جوانان نشاندهنده‌ی آگاهی ایشان از تفاوت در ویژگی‌های جسمی - شناختی و روان‌شناختی و نیز اقتضائات سنی خاص افراد است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف تطبیق مراحل رشد انسان در روان‌شناسی و نهج‌البلاغه صورت گرفته است. روش کار: این پژوهش از نوع تحلیلی - کتابخانه‌یی است که پس از مطالعه و بررسی کتب مختلف روان‌شناسی و کتاب نهج‌البلاغه، مراحل رشد انسان و ویژگی‌های آن بررسی شد. برای جمع‌آوری داده‌ها از کتاب‌های حوزه‌ی علوم اسلامی و دینی به ویژه کتب مرتبط با سخنان امام علی (ع) در نهج‌البلاغه، کتب حوزه‌ی علوم روان‌شناسی تحولی و رشد و همچنین مقالات مرتبط با حوزه‌ی دینی و روان‌شناسی استفاده شد. در این پژوهش همه‌ی مسائل اخلاقی رعایت شده است و نویسندگان مقاله هیچ‌گونه تضاد منافعی گزارش نکرده‌اند. یافته‌ها: یافته‌های روان‌شناسانی چون پیاژه و اریکسون در دوره‌های مختلف جنینی، کودکی، نوجوانی، جوانی و پیری با بیانات حضرت علی (ع) در نهج‌البلاغه تطابق بسیار دارد و از دیدگاه ایشان هر کدام از مراحل رشدی دارای حساسیت ویژه‌ی خود و نیازمند توجه است. نتیجه‌گیری: طی بررسی مراحل رشد به عوامل وراثتی، محیط اجتماعی، روان‌شناختی، جسمانی و... پیش و پس از تولد اشاره شد. برای اینکه افراد مراحل رشد را با موفقیت طی کنند علاوه بر تغذیه‌ی مناسب و محیط غنی، نکات تربیتی و آموزشی بسیار تأثیرگذار است؛ در نهج‌البلاغه جز راهکارهای روان‌شناختی، به مواردی چون روابط والدین با کودک، دوست‌یابی، ازدواج و ارتباط با کهنسالان نیز اشاره شده است. استناد مقاله به این صورت است: Mousavi SE, Elahi T, Masjedi Arani A, Saleck Ebrahimi L, Jalilpour M, Shahsavari Z. A Comparison of Human Development in Psychology and Nahj al-Balaghah. J Res Relig Health. 2019; 4(5): 129- 140.DOI: https://doi.org/10.22037/jrrh.v4i5.16128