به سوي حذف جهاني جذام - حاتمی, حسین (فصلنامه علمی پژوهشی بهداشت در عرصه, 2017)
جذام يكي از بيماري‌هاي عفوني ناشي از عوامل باكتريايي است كه در طول تاريخ بيش از هر بيماري ديگري باعث ايجاد رُعب و وحشت انسان‌ها شده و زمينه ساز انزواي اجتماعي آنان گرديده است. اين بيماري كه قدمت زيادي دارد نوعي بيماري التهابي مزمن است كه به وسيله مايكوباكتريوم لپرا ايجاد مي‌شود و طيف باليني وسيعي دارد. تاكنون موفق به توليد واكسن مسقلي براي پيشگيري آن نشده‌اند ولي تاثير تشخيص و درمان زودرس در پيش آگهي آن حتي در عصر قبل از كشف آنتي بيوتيك‌ها نيز مورد توجه صاحبنظران، بوده است به طوري كه ابن سينا مي‌نويسد: ”كسي كه به تازگي مبتلا به جذام شده و اوايل بيماري را طي مي‌كند اميد به معالجه اش بيشتر است! اما وقتي بيماري، ريشه دوانيد و وضعيت ثابتي پيدا كرد اگر هم معالجه شود بسيار مشكل است“. و هم اكنون نيز اقداماتي نظير بهبود شيوه‌ زندگي، ارتقاء آگاهي‌هاي بهداشتي و آشنا كردن مردم با علائم بيماري و معاينه مرتب مردم در مناطق آندميك به منظور تشخيص و درمان زودرس، رمز موفقيت اقدامات كنترلي، مي‌باشد. بيماراني كه از مزاياي پيشگيري سطح اول و دوم، برخوردار نشده و دچار ضايعات ناشي از بي حسي اندام‌ها هستند در صورتي كه به اقدامات درماني، پاسخ ندهند دچار تغيير شكل اندام‌ها و عفونت نسج استخوان مي‌گردند و گاهي قطع عضو، در آن‌ها لازم مي‌شود و عوارض چشمي نيز ممكن است منجر به كاهش بينايي يا كوري شود و نهايتا داغ‌هاي متعدد بيماري بر چهره بيماران، ميتواند باعث بدشكلي‌هاي غيرقابل تحمل و انزواي اجتماعي آنان گردد. كشور ايران همواره در طول تاريخ، جزو مناطق هيپرآندميك جذام بوده و به منظور اِسكان و درمان مجذومين، در صفحات شمال شرقي، شمال، شمال غربي و غرب كشور، اقدام به دائر كردن مكان‌هاي مناسبي تحت عنوان ”بِهكده“ نموده و در طول ساليان گذشته، هزاران نفر از اين بيماران را تحت پوشش درماني و حمايت اقتصادي و اجتماعي، قرار داده و با مراقبت بهداشتي، بيماريابي، درمان به موقع و تجويز باكيفيت ترين داروها سال به سال از ميزان بروز و شيوع بيماري كاسته است به گونه‌اي كه روند بيماري همواره رو به كاهش بوده از حدود دو دهه قبل طبق اعلام سازمان جهاني بهداشت به مرحله حذف رسيده و طبق آخرين گزارش آن سازمان كه در شهريورماه سال 1396 منتشر شده است بروز و شيوع اين بيماري در سال 1395 به صفر رسيده و براي اولين بار در طول تاريخ، حتي يك مورد جديد هم در سطح كشور، يافت نگرديده است و لذا به شكرانه اين موفقيت شگفت انگيز كه مرهون برنامه‌هاي كنترلي دقيق و زحمات بي‌نظير نيروهاي بهداشتي ـ درماني كشور، مي‌باشد سرمقاله اين شماره مجله بهداشت در عرصه را به موضوع حذف جذام، اختصاص داده‌ايم.