ضرورت ایجاد فلوشیپ بیهوشی مامایی، راهکاری عملی برای ارتقای سلامت مادران ایران زمین - باستان حق, احسان; حسینی نسب, سیدسام مهدی; صمیمی سده, ساغر (مجله انجمن آنستزیولوژی و مراقبت‌های ویژه ایران, 2020)
ظرف سالهای اخیرعلیرغم پیشرفتهایی که در زمینه تکنیکهای بیهوشی، ترانسفوزیون ، آنتی بیوتیک تراپی و سزارین شده است همچنان جراحی سزارین با خطرات متعددی برای مادر و نوزاد همراه است. میزان سزارین به هر دلیل در بیشتر نقاط جهان روبه افزایش است و ایران نیز از آن مستثنی نیست(1). براساس گزارشات در سال 2008 طبق گزارش who میزان سزارین در ایران مقام دوم در جهان را داشته است . متاسفانه با وجود فعالیتهای فرهنگی و آموزشی در مورد فواید زایمان طبیعی کماکان مادران بسیاری هچنان اصرار به انجام زایمان به روش سزارین دارند. البته در سالهای اخیر با تلاشهای مراجع بهداشت و سلامت و همچنین توسعه مدیریت درد زایمان طبیعی میزان سزارین کاهش یافته است.اما تعداد سزارین در ایران در زایمان اول همچنان بالاتر از استاندارد جهانی است و به دنبال آن میزان سزارین به دلیل تکرار هم بالا میباشد(2و3). به دلیل تغییرات فیزولوژیک مادر در حین حاملگی خطر بیهوشی در آن نیز نسبت به جراحی های دیگر به مراتب بالاتر است(4). مورتالیتی مادران باردار در سراسر دنیا وخصوصا در کشورهای درحال پیشرفت همچنان یک معظل بزرگ بوده و به طور غیرقابل قبولی بالا است . شایعترین علل مرگ و میر مادران در دنیا خونریزی، هیپرتانسیون ، سپسیس و عوارض ناشی از این مشکلات میباشد . عوامل متعددی در بالا بردن میزان مخاطره برای مادران باردار دخیل هستند از جمله نبودن نیروی درمانی ماهر، مراجعه دیررس به مراکز مراقبت بارداری، تاخیر در مراجعه به مراکز تخصصی این رشته، مانیتورینگ و پایش ناکافی حین بارداری و زایمان .برای پیشبرد یک سزارین یا زایمان با شرایط ایمن و همچنین امکان احیا موفق در شرایط بحرانی و حیاتی نیازمند نیرویی توانا و زبده هستیم. برای رسیدن به این هدف اینکه هر مرکز درمانی یا دانشگاهی که سرویس Obstetrics)) مامایی دارند تحت نظر متخصصین دارای فلوشیپ بیهوشی زنان (Obstetrics Anesthesia) باشد راهکاری منطقی به نظر می اید، افرادی که برای مدیریت ایمن بیهوشی عمومی و رژیونال در موارد اورژانس و غیر اورژانس جهت اداره زایمان و جراحی سزارین مادران سالم یا موارد پیچیده توانمند و آموزش دیده باشند و در مواردی بتوانند به سایر مراکز اقماری مشاوره و راهکار ارایه نمایند(5). برای رسیدن به این مهم نیازمند ارتقای دانش و عملکرد متخصصین بیهوشی درزمینه Anesthesia) Obstetrics) بیهوشی مامایی و ایجاد حساسیت لازم برای سیستمهای درمانی در جهت تجهیز بخشهای مامایی به وسایل، داروها و امکانات مورد نیاز در این رشته هستیم تا بتوانیم مراقبتی حرفه ای و روزامد از مادران به عمل آوریم. به نظر می رسد سنگ بنای ایجاد این حساسیت برای رسیدن به این هدف، راه اندازی دوره فلوشیپ بیهوشی در مامایی است، همانطور که کشورهای پیشرفته نیز از ایجاد این رشته در جهت کاهش موارد مرگ و میر و عوارض مادران سود برده اند(6).شرکت کننده های دوره فلوشیپ مامایی از بین متخصصین بیهوشی که به فیلد زنان و مامایی علاقه مند هستند و همچنین براساس سابقه فیلد کاری ، توانایی هایی آکادمیک و تجربه بالینی انتخاب میشوند.دراین دوره تکمیلی تمام فعالیت‌ها و اطلاعاتی که میتوانند کیفیت مراقبت از مادران باردار را ارتقا دهند و موجب کاهش میزان و شدت عوارض ناشی از زایمان و اعمال مامایی شوند و همچنین تامین هر چه بیشتر ایمنی بیماران حین بیهوشی و مدیریت درد زایمانی، اموزش داده شود.با توجه به نگاه ویژه برنامه ریزان در زمینه سلامت مادران به عنوان شاخص سلامت جامعه و همچنین وجود افراد با تجربه در زمینه بیهوشی مامایی امیدواریم به زودی شاهد تربیت افرادی با قابلیت ویژه در این زمینه باشیم، تا مادران ایران زمین روند زایمان را ایمن تر از پیش تجربه نمایند.