بررسی شیوع و عوامل زمینه ساز سوء مصرف مواد در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی بجنورد - قادری محمد; موسوی جاجرمی سید مرتضی; حارث آبادی مهدی; بخش آبادی مهدی; فیضی پریسا; مجلسی صبا (مجله انجمن آنستزیولوژی و مراقبت‌های ویژه ایران, 2019)
زمینه: سوء مصرف مواد یک پدیده شایع و رو به افزایش در سراسر دنیاست که به عنوان مهمترین آسیب اجتماعی، جامعه بشری را مورد تهاجم قرار داده و عوامل متعددی سبب می شود تا شخص دچار افت جدی در کنش های فردی و اجتماعی شود. لذا این مطالعه با هدف بررسی شیوع و عوامل زمینه ساز سوء مصرف مواد را در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی انجام شد. مواد و روشها: این مطالعه توصیفی در سال 1396 در دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی در شهر بجنورد انجام شد. تعداد 169 نفر از دانشجویان به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای در پژوهش شرکت نمودند. ابزار جمع آوری داده ها، پرسشنامه پژوهشگر ساخته ای بود که توسط مجریان و با بررسی مطالعات موجود تدوین گردید. پرسشنامه حاضر شامل اطلاعات جمعیت شناسی و اطلاعات مربوط مصرف مواد شامل سیگار، قلیان، الکل و مواد مخدر بود. اطلاعات مربوط به سوء مصرف مواد با 23 متغیر شامل مصرف مواد طی یکسال و یکماه گذشته، سن اولین شروع مصرف، مکان و زمان و افرادی که با آنان مصرف می نموده اند، جمع آوری شده و با استفاده از SPSS 20 به کمک آمار توصیفی( فراوانی، درصد، میانگین) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: میانگین سنی دانشجویان 03/2± 08/21 بود. %5/62 دانشجویان را خانم ها تشکیل می دادند. میانگین معدل دانشجویان 45/1± 43/16 بود. شیوع سوء مصرف سیگار، قلیان، مشروبات الکلی و مواد مخدر به ترتیب برابر با %4/8، %9/18، %7/7 و %6/3 بود. میانگین سنی سوء مصرف مواد در دانشجویان 57/2 ± 15/17 سال بود. اغلب دانشجویان با دوستان غیر دانشگاهی سوء مصرف قلیان(5%/18)، مشروبات الکلی(4%/2) و مواد مخدر(4%/2) داشتند. سوء مصرف قلیان، مشروبات الکلی و مواد مخدر بیشتر در اوقات فراغت صورت می گرفت و به ترتیب برابر با ( %4/12)، (%8/1) و (%7/4) بود. بیشترین مکان سوء مصرف مواد در مورد سیگار، قلیان و مواد مخدر پارک ها و فضای سبز و برای مشروبات الکلی منازل مجردی و خانوادگی بود. بحث و نتیجه گیری: بیشترین سوء مصرف در بین دانشجویان مربوط به کشیدن قلیان بود. سوء مصرف مواد اغلب بصورت گروهی و با دوستان غیر دانشگاهی، در فضای سبز و پارک ها و در اوقات فراغت انجام می شد. پیشنهاد می شود به منظور کاهش شیوع سوء مصرف مواد، دوره های آموزشی تخصصی بیشتری برای افزایش آگاهی و درک دانشجویان در مورد عوامل زمینه ساز سوء مصرف مواد برگزار گردد. بعلاوه توصیه مطالعات بیشتر به منظور شناسایی هرچه دقیقتر عوامل زمینه ساز سوء مصرف مواد انجام شود.