فصلنامه سلامت اجتماعی

مرکز آمار ایران نشریه «جایگاه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی استان‌های ایران (۱۴۰۲-۱۳۹۸)» را در اسفند ۱۴۰۳ منتشر کرده است. در پیشگفتار این نشریه، بر اهمیت آمار به عنوان پایه‌ای اساسی برای برنامه‌ریزی، سیاستگذاری، مدیریت و ارزیابی عملکرد تأکید شده است. اطلاعات آماری معیاری برای توسعه‌یافتگی کشورهاست و برنامه‌ریزی‌های توسعه بدون داده‌های دقیق و به‌روز امکان‌پذیر نیست. شاخص‌های آماری ابزاری برای تحلیل روندها، ارزیابی عملکرد و ارائه تصویری روشن از وضعیت موجود هستند. این شاخص‌ها به تصمیم‌گیران کمک می‌کنند تا مسیر حرکت را ارزیابی و اصلاح کنند نشریه حاضر شامل شاخص‌های متنوعی است که سطح برخورداری استان‌های کشور را مقایسه می‌کند و امکان تحلیل‌های مختلف را فراهم می‌سازد.

نقد و پیشنهاد

با وجود پیشگفتار علمی و امیدبخش، محتوای نشریه با انتظارات مطابقت ندارد. این عدم انطباق می تواند به دلیل عدم یکپارچگی تیم تدوین یا عدم انطباق پیشگفتار با محتوا باشد. این مشکل کم و بیش در سایر انتشارات مرکز آمار نیز دیده می‌شود و نیاز به راهنمای جامع تدوین گزارش‌ها و اصلاح فرآیندها دارد، تا از تکرار اشکالات جلوگیری شود. هدف این نقد، بهبود کیفیت و اثرگذاری نشریات آماری است.

زمینه و هدف: حق بر سلامت متهمان و محکومان در دوره پاندمی ویروس کووید-19 این ضرورت را ایجاب می کرد که برای حفظ جان و سلامت زندانیان تدابیری اندیشده شود تا مانع سرایت این ویروس به زندان ها شود. این مطالعه با هدف تدابیر و اقدامات در جهت تأمین حمایت از حق بر سلامت متهمان و محکومان در دوران پاندمی ویروس کووید-19 انجام گرفت.

روش و مواد: این مطالعه با به کارگیری شیوه اسنادی و استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به بررسی اقدامات صورت گرفته از سوی مسئولین مربوطه برای حمایت از سلامت متهمان و محکومان در زندان ها و بازداشتگاه های سراسر کشور در دوران پاندمی ویروس کووید-19 انجام گرفت.

یافته ها: مطالعه حاضر نشان دهنده این است که قوه قضائیه با در نظر گرفتن حق بر سلامت متهمان و محکومان و حمایت از آن تدابیر و اقدامات مناسبی را اتخاذ نموده است. لذا می توان اذغان داشت که تحلیل و بررسی پیرامون عملکرد دستگاه قضا ناظر به حق بر سلامت متهمان و محکومان در دوران کرونا باعث کاهش جمعیت کیفری و حبس زدایی گردید که اگر اعطای مرخصی و امتیازات ارفاقی (تعلیق، تعویق، تخفیف و ...) در این دوران صورت نمی گرفت چه بسا ممکن بود توجهی به حق بر سلامت این افراد نشود.

نتیجه‌گیری: مطالعه نشان داد که در مجموع حمایت از حق بر سلامت متهمان و محکومان در دوران پاندمی ویروس کووید-19 انجام گرفته است.

زمینه و هدف: سازمان ثبت احوال کشور، بر اساس گزارش های آماری مرکز رصد جمعیت کشور میزان نرخ خام فوت کل کشور در سال ۱۴۰۲ برابر با 3/5 در هزار نفرجمعیت بوده است که استان گیلان با نرخ 4/7 در هزار نفر جمعیت بیشترین نرخ فوت و استان کهگیلویه و بویر احمد با نرخ 9/3 در هزار نفر جمعیت کمترین نرخ فوت را در بین استان‌ها داشته‌اند. هدف این مطالعه راستی آزمایی این گزارش و ارایه یافته های قابل اطمینان از میزان مرگ در کشور و استان‌ها برحسب جنس و شاخص اجتماعی جمعیتی می باشد.

روش و مواد: داده‌های خام و استاندارد شده مرگ و میر به علت همه علل در سال‌های 1980 تا 2023 را از مطالعه بار جهانی بیماری‌ها، آسیب‌ها و عوامل خطر (GBD) Global Burden of Disease Study استخراج شده و میزان مرگ خام و استاندارد شده سنی کشور بر حسب جنس، استان و شاخص اجتماعی جمعیتی گزارش می شود.

یافته ها: میزان مرگ خام و مرگ استاندارد شده سنی در سال 2023 در ایران به ترتیب برابر (8/427-8/400) 4/415 و (5/568- 5/530) 8/549 در هر 000/100 هزار نفر جمعیت به‌دست آمد. میزان مرگ استاندارد شده سنی در سال 2023 در بین مردان (4/648-4/592) 7/619 بیشتر از زنان (6/509-5/457) 2/482 رخ داده است. بیشترین میزان مرگ استاندارد شده سنی به ترتیب در استان های قم، زنجان و آذربایجان شرقی و غربی، و کمترین میزان از استان های تهران، کهگیلویه ‌و بویراحمد و فارس گزارش شده است. بین شاخص اجتماعی جمعیتی و میزان مرگ در استان ها یک رابطه خطی ضعیف دیده شد.

واکسن HPV که در بین عموم با نام تجاری گارداسیل شناخته می شود، اکنون به یکی از نقاط کشمکش بین مردم و نظام سلامت تبدیل شده و هر از گاهی محور هیاهوی رسانه ها می شود که برخی آن را نیازی کاذب معرفی می کنند و با تقلیل موضوع به زگیل هراسی ضرورت آن را زیر سؤال می برند و برخی دیگر کمبود و گرانی واکسن را دستمایه خبرسازی می کنند. این موضوع می تواند از منظر سلامت اجتماعی مورد توجه قرار گیرد و اینکه آیا نیاز به واکسن صرفاً یک برساخت رسانه ای و حاصل تبلیغات ذینفعان است یا نیازی ضروری است؟ در صورت دوم چرا به این نیاز ضروری پاسخ متناسب داده نشده است.