فصلنامه سلامت اجتماعی

چکیده

زمینه و هدف: پیشگیری از اعتیاد مستلزم شناسایی عوامل خطر و عوامل محافظت کننده در برابر مصرف مواد می باشد. این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی درمان ترکیبی شناختی-رفتاری و نوروفیدبک بر رفتارهای خودتنظیمی در سوءمصرف‏کنندگان موادمخدر و محرک دارای نشانه‏های افسردگی انجام شد.

روش و مواد: این مطالعه با طرح پیش‏آزمون-پس‏آزمون و پیگیری دو ماهه با مشارکت 72 نفر از مردان سوءمصرف‏کننده مواد مرکز سپاهان شهر تهران در سال 1402 انجام شد. نمونه گیری به صورت هدفمند بود که تعداد 72 نفر در 4 گروه 18 نفره شامل گروه آزمایش سوءمصرف‌کنندگان موادمحرک، گروه کنترل مواد محرک و گروه آزمایش سوءمصرف کنندگان مواد مخدر، گروه کنترل موادمخدر جایگزین شدند. داده‏ها ‌با استفاده از پرسشنامه تجدیدنظر‌شده‌ افسردگی Beck (BDI-II-1996) و پرسشنامه رفتار خودتنظیمی Miller & Brown (SRQ-1999) گردآوری شدند. نمره برش بالاتر از 17 در پرسشنامه افسردگی Beck معیار ورود شرکت کنندگان به این مطالعه بود. مداخله با پروتکل ترکیبی شناختی رفتاری و نوروفیدبک به تعداد 8 جلسه 90 دقیقه ای برای هر شرکت کننده با فواصل یکبار در هفته انجام گرفت. داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS-26 و و تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

یافته ها: در گروه سوء مصرف کنندگان مخدر میانگین (انحراف معیار) رفتار خود تنظیمی از (0/18) 4/81 در پیش آزمون به (4/14) 5/104 پس آزمون افزایش یافت (001/0>P). در گروه سوء مصرف کنندگان محرک نیز میانگین (انحراف معیار) رفتار خود تنظیمی از (2/16) 3/76 در پیش آزمون به  (7/16) 8/116 پس آزمون افزایش یافت (001/0>P). درگروه شاهد رفتار خود تنظیمی در پیش آزمون و پس آزمون تفاوتی نداشت، در دوره پیگیری دو ماهه در گروه آزمایش مخدر میانگین (9/12) 0/112 و در گروه آزمایش محرک میانگین (1/15) 1/124 به دست آمد که نشانگر پایداری اثر درمان ترکیبی در این دو گروه آزمایش بوده است.

نتیجه‌گیری: مطالعه نشان داد که درمان ترکیبی شناختی رفتاری و نوروفیدبک موجب بهبود رفتارهای خودتنظیمی سوءمصرف‏کنندگان موادمخدر و موادمحرک می شود.