تحلیل مبانی اخلاق زیستی در جرم‌شناسی سبز - رضایی, رحمت‌اله (مجله اخلاق زیستی- علمی پژوهشی, 2023)
زمینه و هدف: جرم‌شناسی سبز مبتنی بر تجزیه و تحلیل مضرات زیست‌محیطی از منظر جرم‌شناسی یا استفاده از اندیشه‌های جرم‌شناسی در مسائل زیست‌محیطی است و نزدیک به سه دهه است که در مورد جرائم زیست‌محیطی، مرتکبین جرائم و انگیزه‌های آنان، قربانیان این جرائم و نحوه بزه‌دیدگی آن‌ها و همینطور در خصوص برخورد و پیشگیری از این جرائم، فعالیت می‌کند. این مطالعه با هدف تحلیل مبانی اخلاق زیستی در حیطه جرمشناسی سبز به انجام رسید. روش: در این مطالعه به صورت تحلیلی، پس از جستجوی هدفمند و مرور منابع به تبیین مؤلفه‌های اخلاقی جرم‌شناسی سبز پرداخته شده است. ملاحظات اخلاقی: هنجارهای مربوط به اخلاق در پژوهش و نیز امانتداری در استناد به متون و ارجاعات مقاله به طور کامل رعایت گردیده است. یافته‌ها: تحلیل مؤلفه‌های جرم‌شناسی سبز از نظر مبانی اخلاق زیستی ارائه‌شده از سوی «بیوچامپ» و «چیلدرس» می‌تواند گام مؤثری در شناسایی و محک رسالت اخلاقی این رشته تقریباً نوظهور به حساب آید. تطبیق اصول چهارگانه اخلاقی زیستی، خودمختاری، عدالت، فایده‌رسانی و نازیان‌مندی با مبانی جرم‌شناسی سبز و رویکردهای سه‌گانه فلسفی انسان‌محورانه، زیست‌محورانه و طبیعت‌محورانه آن همگرایی بین اخلاق زیستی و جرم‌شناسی سبز را به اثبات رسانده است. رویکردهای سه‌گانه فلسفی جرم‌شناسی سبز نیز در تطبیق با اصول چهارگانه اخلاق زیستی جایگاه ممتازی دارند؛ با این تفاوت که در رویکرد انسان‌محور به جرم‌انگاری فعالیت‌های مغایر با آزادی و سودمندی انسان‌ها می‌پردازد و رویکرد زیست‌محور انسان را یک گونه از گونه‌های حیوانی معرفی کرده و رفتارهای مخل زیست گونه‌های مختلف جاندار را جرم‌انگاری نموده است و رویکرد طبیعت‌محور نیز با توسعه شعاع جرم‌انگاری به فعالیت‌هایی که در تضاد با منافع جهان طبیعت است، اعم از جاندارانی نظیر حیوانات و گیاهان، کره زمین و فضای بالای سر آن به محافظت از زیست کره می‌پردازد. نتیجه‌گیری: تحلیل مؤلفه‌های اخلاقی جرم‌شناسی سبز و تطبیق آن با قواعد اخلاق کاربردی مبین اهمیت و فایده آن در زمان کنونی است که در عین جدیدبودن باید مورد توجه قرار بگیرد.