رهبری اخلاقی و تعالی سازمانی - عباسی, محمود; اکرمی, فروزان (مجله اخلاق زیستی- علمی پژوهشی, 2019)
امروزه تمرکز محققین روی ساختار نوظهور رهبری اخلاقی و مقایسه این ساختار با مفاهیم مرتبط که یک دغدغه مشترک برای بعد اخلاقی رهبری دارند. به عنوان مثال رهبری معنوی، قابل اعتماد و تحول‌گرا می‌باشد (1)، اگرچه فلاسفه در پاسخ به چگونگی رهبری اخلاقی، با یک رویکرد هنجاری بر این باورند که «باید به این سؤال پاسخ داد که رهبران اخلاقی چگونه رفتار می‌کنند» (2)، نتیجه تلاقی اخلاق و ادبیات رهبری، گزاره‌هایی درباره پیشایندها و پیامدهای رهبری اخلاقی است. برای مثال تحقیقات ارتباط بین اثربخشی رهبری با منش‌های اخلاقی رهبر نظیر صداقت، درستی و امانتداری را نشان داده‌اند. همچنین ارتباط بین شیوه‌های اثربخش رهبری با اعتماد شناختی (مراقبت در کار و حرفه‌ای بودن) مشاهده شده است (3). محققین در تحقیقات اکتشافی و مصاحبه‌های خود به این نتیجه رسیدند که تعدادی از ویژگی‌های فردی با رهبری اخلاقی مرتبط هستند. تصور بر این است که رهبران اخلاقی صادق و قابل اعتماد هستند. فراتر از آن، رهبران اخلاقی به عنوان تصمیم‌گیرندگان منصفانه و اصولی دیده می‌شدند که از مردم و جامعه مراقبت می‌کنند، کسانی که در زندگی شخصی و حرفه‌ای خود اخلاقی رفتار می‌کنند. محققان این ویژگی را به عنوان جنبه شخصیت اخلاقی، رهبری اخلاقی توصیف می‌کنند که ادراک ناظران از خصوصیات فردی و شخصیت و انگیزه نوع‌دوستانه رهبر را نشان می‌دهد، اما Treviño و همکارانش بعدی به نام مدیر اخلاقی را معرفی کرده‌اند که این جنبه از رهبری اخلاقی بیانگر تلاش‌های پیشگیرانه رهبر برای تأثیرگذاری بر رفتار اخلاقی و غیر اخلاقی پیروانش است. مدیران اخلاقی با ارائه یک پیام اخلاقی و ارزشی از طریق ایفای نقش و رفتار اخلاقی و استفاده از نظام پاداش، اخلاق را به عنوان بخشی صریح از برنامه رهبری خود می‌سازند (4). بنا بر تئوری یادگیری اجتماعی، افراد از طریق توجه به نگرش‌ها، ارزش‌ها و رفتارهای الگو‌های معتبر و جذاب یاد می‌گیرند (5). مطالعات انجام‌شده تأثیر سبک رهبری اخلاقی بر جو اخلاقی و رفتار شهروندی کارکنان و پیامد تعالی سازمان را نشان داده‌اند (6). از تحقیقات انجام‌شده می‌توان چنین نتیجه گرفت که شخصیت و رفتار اخلاقی هر دو به عنوان استانداردهای اخلاقی بر اثربخشی رهبری اخلاقی در رقابت و پیشرفت سازمان‌ها نقش دارند. با این وجود، رهبری اخلاقی همچنان تا حد زیادی ناشناخته مانده است و فرصت‌هایی را برای محققان، جهت بررسی نحوه افزایش اثربخشی آن فراهم نموده است.