مطالعه کیفی تربیت مَنش: رویکردی نوین در اخلاق ‌محیط زیستی - عبداله‌ رش, مسعود; صیف, محمدحسن; شبیری, سیدمحمد; خلیلی, معروف (مجله اخلاق زیستی- علمی پژوهشی, 2018)
زمینه و هدف: تربیت ‌منش متأثر از اخلاق محیط زیستی، به گونه‌ای منطقی‌، نگرش و رفتار محیط زیستی مردم را هدف قرار‌ می‌دهد، به ‌نحوی که حتی قانون نیز متأثر از لابی‌گری آن خواهد شد. از این ‌رو پژوهش حاضر با هدف تبیین مؤلفه‌های تربیت‌ منش محیط زیستی صورت گرفته است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه کیفی برای دستیابی به مضامین و مؤلفه‌های منش‌ محیط زیستی، واژگان کلیدی اصلی در پایگاه‌های اطلاعاتی داخلی و خارجی به صورت هدفمند جستجو شدند، سپس تحلیل محتوای 45 سند پژوهشی داخلی و خارجی بازیابی‌شده با رویکرد استقرایی انجام گرفت. برای این منظور ابتدا مؤلفه‌های تربیت منش و به طور خاص تربیت منش محیط زیستی، از نظر هر پژوهشگر استخراج گردید. در گام بعدی فراوانی هر یک از مؤلفه‌های مستخرج، از نظر پژوهشگران، به کمک نرم‌افزار SPSS به دست آمد، سپس مدل مفهومی پژوهش با استفاده از نرم‌افزار Nvivo 10 رسم گردید. یافته‌ها: تعداد کل مؤلفه‌های تعیین‌کننده‌ تربیت ‌منش محیط زیستی از نظر ۴۵ پژوهشگر، بالغ بر ۶۰ مؤلفه ‌بود. برخی از مؤلفه‌ها صرفاً از جانب یک پژوهشگر مورد تأکید قرار گرفتند که از این میان می‌توان به مؤلفه‌هایی چون قداست طبیعت، قوی‌بودن، مهارت ‌رهبری، مذهبی‌‌بودن، فرمانبرداری، هم‌ذات ‌پنداری و هوش اشاره‌کرد. مهم‌ترین مؤلفه‌های شناسایی‌شده به ترتیب عبارت از: احترام (48/9 درصد)، عدالت (42/2 درصد)، صداقت (35/6 درصد)، مهربانی (33/4 درصد)، احساس‌ مسؤولیت (33/4 درصد)، پشتکار (26/7 درصد)، مراقبت (24/4 درصد) و انضباط (22/2 درصد)، همدلی (20) و صبر (20) بودند. نتیجه‌گیری: تغییر نگرش ما به طبیعت، از نگاه کالایی به نگاه‌ اجتماعی، تغییر رفتار ما را در پی‌ خواهد داشت. مدل به دست‌آمده نشان می‌دهد که تربیت‌ منش پایه‌گذار طیفی از نگرش‌ها و رفتارهای مطلوب و هماهنگ با محیط زیست است که ضامن بقای نوع‌ بشر در چرخه ‌حیات خواهند ‌بود.