اخلاق‌پژوهی گزارش‌های سفرنامه‌نویسان دوره قاجار در مورد توسل در امور طبی - بلوردی علی (مجله اخلاق زیستی- علمی پژوهشی)
زمینه و هدف: دوره قاجار از برجسته‌ترین دوره‌های تاریخ ایران می‌باشد که در این دوره حضور میسیونرها و سفرنامه‌نویسان به اوج خود رسیده است؛ سفرنامه‌نویسان، با انگیزه خاصی بنا به روحیه و جنبه فرهنگی و اجتماعی خود، به بررسی وضعیت طبیعی جغرافیایی، تاریخی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی محل سفر خود می‌پرداختند. هدف نویسنده در این پژوهش، بیان گزارش‌های سفرنامه‌نویسان در مورد فرهنگ ایرانیان و به‌خصوص توسل در امور پزشکی است که در این راستا به بررسی و تحلیل گزارش‌های سفرنامه‌نویسان اروپایی نیز می‌پردازد. روش: پژوهش حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای؛ سفرنامه دکتر ویلز و سفرنامه ایرانیان در میان انگلیسی‌ها از دنیس رایت و قرآن و روایات، به انجام رسیده است. ملاحظات اخلاقی: در این پژوهش اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است. یافته‌ها: گزارش‌های ارائه‌شده سفرنامه‌نویسان از توسل در امور پزشکی و درمانی نشان می‌دهد که سفرنامه‌نویسان با اهداف و اغراض سوء این گزارش‌ها را بیان کرده‌اند. این در حالی است که توسلِ مورد انتقاد سفرنامه‌نویسان، به‌‌واسطه مبانی اسلامی جزء فضائل اخلاقی در میان مسلمانان دوره قاجار به شمار می‌رود. نتیجه‌گیری: در این پژوهش به گزارش‌های سفرنامه‌نویسان که با اهداف سوء از فرهنگ ایرانی و اسلامی و توسل در امور پزشکی ارائه شده است، به ‌واسطه مبانی اخلاقی برگرفته‌شده از آیات قرآن پاسخ داده شده است. سفرنامه‌نویسان با اهداف سیاسی و فرهنگی، گزارش‌هایی منفی درباره‌ی توسل در میان ایرانیان ارائه داده‌اند. حال آنکه از دیدگاه فطری و عقلی و با توجه به مبانی اسلامی، توسل برای رسیدن به اهداف مادی و معنوی امری مقبول و مشروع است. با این حال، برخی مسلمانان در دوره قاجار در امور پزشکی به استفاده از طلسم و ادعیه غیر اسلامی روی آورده‌اند که با اصول اسلامی و اخلاقی مغایر است.