چالش‌های اخلاقی مراقبت از سالمندان با توسل به ربات‌های انسان‌نما - رزمخواه نجمه (مجله اخلاق زیستی- علمی پژوهشی, 2022)
زمینه و هدف: استفاده از ربات‌های انسان‌نما به منظور مراقبت از سالمندان به عنوان یکی از راهکارهای مؤثر در جهت حل مشکلات ناشی از افزایش جمعیت سالمندان معرفی گردیده است. موضوعی که به دلیل وجود برخی کاستی‌ها با چالش‌های اخلاقی مختلفی مواجه شده است. هدف از پژوهش حاضر بررسی ابعاد اخلاقی و مشکلات ناشی از توسل به ربات در حوزه مراقبت از سالمندان با نگاهی به قواعد قانون مدنی در حوزه رباتیک است. روش: پژوهش حاضر با رویکرد کتابخانه‌ای ضمن بررسی اسناد علمی و حقوقی مرتبط با موضوع تحقیق و بکارگیری شیوه توصیفی ـ تحلیلی به چالش‌های اخلاقی ناشی از توسل به ربات‌های‌ مراقبت‌کننده از سالمندان می‌پردازد. ملاحظات اخلاقی: در تألیف مقاله حاضر جنبههای اخلاقی اعم از امانتداری، صداقت و اصالت متن رعایت گردیده است. یافته‌ها: توسل به ربات با هدف مراقبت از سالمندانِ نیازمند به حمایت، ضمن حل برخی از مشکلات موجود در این زمینه، با خود چالش‌هایی از قبیل تهدید امنیت، فریب‌دادن سالمندان، نقض حریم خصوصی و سلب خودمختاری را به دنبال خواهد داشت. مسائلی که با توجه به فقدان نظام حقوقی مشخص در زمینه مسئولیت‌پذیری و شفاف‌سازی می‌تواند به معضلی جدی تبدیل گردد. نتیجه‌گیری: با توجه به استقبال از ربات‌های انسان‌نما در حوزه مراقبت از سالمندان و با توجه به روند رو به رشد طراحی و تولید این نوع ربات در کشورهای مختلف، از جمله ایران، بررسی چالش‌های موجود در این زمینه، امری ضروری است. در این راستا آموزش خانواده‌ها در جهت افزایش حمایت از سالمندان و توجه به دغدغه‌های آن‌ها، بایسته به نظر میرسد؛ البته، فقدان مقررات مشخص در زمینه نظارت بر تولید ربات و همچنین لزوم جبران خسارات ناشی از توسل به ربات، تصویب قوانین اختصاصی در این حوزه را نیز اهمیتی مضاعف بخشیده است.