بررسی و نقد خلود دوزخیان بر اساس مبانی حكمت متعالیه و تطبیق آن با اصول اخلاقی از منظر قرآن كریم - بطحایی سیدحسن; اکبر زاده رجب; دادجو یدالله; فداکار لنگرودی محسن (مجله اخلاق زیستی- علمی پژوهشی, 2020)
زمینه و هدف: خلود دوزخیان به معنی ماندگاری ابدی در دوزخ می‌باشد که از دیرباز مورد بحث مفسران و دین‌پژوهان بوده است. در پژوهش حاضر به نقد خلود دوزخیان بر اساس مبانی حكمت متعالیه و آیات قرآن، پرداخته خواهد شد. مواد و روش‌ها: مقاله حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام می‌گردد. یافته‌ها: نباید چنین پنداشت که هیأت‏های پست و شقاوتمندانه، راسخ در نفس گردد و در نتیجه آن نوع مجرد جدیدی در انسان به وجود می‏آید كه همواره وجود خواهد داشت و مجرد مزبور است که به صورت ابدی در عذاب خواهد بود. نتیجه‌گیری: به عبارتی، علی‌رغم این‌که خلود در عذاب یا به تعبیری جاودانگی عذاب یکی از مسلمات اعتقادی است که اساساً با اصول اخلاقی منافاتی ندارد، اما در عین حال باید توجه داشت که اگر اخلاق رذیله و حالات زشت صورت، در نفس راه نیابد و ملائم ذات آن نباشد، یعنی نفس از نفوس سعید بوده و بالعرض حالات و هیأت‏های شقاوتمندانه‏ای به خود گرفته است، مانند نفوس مؤمنان گنهكار، چنین نفسی، بالاخره آن صورت را رها می‏كند و آن حالات از او زایل می‏گردد، زیرا حالات مزبور در واقع یک حالت قسری و غیر طبیعی است.