بررسی حقنه، تاریخچه، روش و اندیکاسیون‫های آن و مقایسه کاربردهای آن از دیدگاه طب سنّتی و طب جدید‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

مژگان‬‬‬‬‬‬‬‬‬ تن‫ ساز, مریم بهمن, راضیه نبی میبدی

چکیده


1171

مقدمه: یکی از روش‌های درمانی در طب سنّتی ایران حقنه است. حقنه به معنی فرستادن مایعات به بدن از راه مقعد و یا واژن است. این روش، قدمتی چند هزارساله دارد و از زمان بقراط و جالینوس از آن استفاده می‏شده ‫است. در طب نوین نیز حقنه تحت عنوان انما در تشخیص و درمان شماری از بیماری‌ها کاربرد دارد. هدف از این مقاله بررسی حقنه از دیدگاه طب سنّتی، روش‌ها و اندیکاسیون‫های آن و مقایسه کاربردهای حقنه در طب سنّتی و طب جدید است.

روش کار: این تحقیق، مطالعه‏ای مروری است که با استفاده از کتاب‌های مرجع طب سنّتی ایران مانند قانون، خلاصه‫الحکمه، طب اکبری، اکسیر اعظم و ... و جست‏وجوی کلمات vasti و basti و enema در پایگاه‌های اطلاعاتی مطالب جمع‌آوری و دسته‌بندی شد.

یافته‌ها: بعد از بررسی‌های انجام‌‎گرفته مشخص شد که حقنه موارد استفاده وسیعی در طب سنّتی دارد و در بیماری‌های اندام‌های گوناگون مانند سردرد، سرگیجه، سکته، صرع، دردهای کلیه و مثانه، دردهای مفاصل، سیاتیک، یبوست، زخم‌های روده‌ای، دفع مواد زاید به سمت پایین، درمان تب، مسمومیت و غیره کاربرد دارد. هم‎چنین در طب سنّتی هند و چین از حقنه در درمان بیماری‌های گوناگون مانند بیماری‌های اسکلتی، بیماری‌های کلیوی، تناسلی و متابولیک استفاده می‌شود. در طب جدید نیز انما در موارد گوناگون تشخیصی مانند انواژیناسیون و سرطان‌های گوارشی به کار می‌رود.

نتیجه‌گیری: با مقایسه کاربردهای حقنه در طب جدید و طب سنّتی درمی‌یابیم که این روش در طب سنّتی کاربردهای وسیع‌تری دارد و در درمان بسیاری از بیماری‌ها اعم از موضعی و سیستمیک نقش مهمی را ایفا می‌کند. بخشی از آن با پژوهش‌های انجام‌شده مورد تأیید قرار گرفته ‫است و به نظر می‌رسد سایر اندیکاسیون‫های مطرح‌شده در منابع طب سنّتی نیز جای تحقیق و بررسی داشته ‫باشند. با توجه به عوارض بسیار کم این روش درمانی و میزان موفقیت بالای آن در موارد بررسی‫شده، می‌توان پیشنهاد داد که این روش جایگزین درمان‌های تهاجمی و با عارضه شود.


موضوع


حقنه؛ طب سنّتی ایران؛ انما

تمام متن:

PDF

907

مراجع


Kessler RC, Davis RB, Foster DF, Van Rompay MI, Walters EE, Wilkey SA, et al. Long-term trends in the use of complementary and alternative medical therapies in the United States. Annals of internal medicine. 2001;135(4):262-8. Epub 2001/08/21.

Hassan Yarmohammadi MJM, Alireza Mehdizadeh, Mohamad H. Bahmani, Kazerooni, Arman zargaran. Design and Performance Evaluation of Dry Cupping Tools Described in the Book Al-Tasreef. Res Hist Med. 2013;2(1):15-24.

عقیلی خراسانی، سید محمدحسین: خلاصه الحکمه، تصحیح اسماعیل ناظم. قم: انتشارات اسماعیلیان. 1385. ج 2، ص 494-483.

Ali M, Shukla VD, Dave AR, Bhatt NN. A clinical study of Nirgundi Ghana Vati and Matra Basti in the management of Gridhrasi with special reference to sciatica. Ayu. 2010;31(4):456-60. Epub 2011/11/04.

Gupta AK, Shah N, Thakar AB. Effect of Majja Basti (therapeutic enema) and Asthi Shrinkhala (Cissus quadrangularis) in the management of Osteoporosis (Asthi-Majjakshaya). Ayu. 2012;33(1):110-3. Epub 2012/10/11.

Ramteke RS, Thakar AB, Trivedi AH, Patil PD. Clinical efficacy of Gokshura-Punarnava Basti in the management of microalbuminuria in diabetes mellitus. Ayu. 2012;33(4):537-41. Epub 2013/06/01.

Juneja YM, Thakar AB. Clinical evaluation of Basti administered by Basti Putak (Pressure method), Enema pot method (Gravity fed method), and syringe method in Kshinashukra (Oligozoospermia). Ayu. 2011;32(2):234-40. Epub 2012/03/13.

Song E, Lee E, Bu Y, Lee J, Shin S, Yoo J, et al. Efficacy and safety of gwakhyangjeonggi-san retention enema in normal rats and spontaneously hypertensive rats. Evidence-based complementary and alternative medicine: eCAM. 2013;2013:765914. Epub 2013/07/12.

Zou C, Wu YC, Lin QZ. [Effects of Chinese herbal enema therapy combined basic treatment on BUN, SCr, UA, and IS in chronic renal failure patients]. Zhongguo Zhong xi yi jie he za zhi Zhongguo Zhongxiyi jiehe zazhi, Chinese journal of integrated traditional and Western medicine 2012 Sep;32(9):1192-5.

Digant SM, Rucha S, Eke D. Ultrasound guided reduction of an ileocolic intussusception by a hydrostatic method by using normal saline enema in paediatric patients: a study of 30 cases. Journal of clinical and diagnostic research: JCDR. 2012;6(10):1722-5. Epub 2013/02/02.

Shi L, Shao GL. Demonstration of a sigmoid colon fistula using CT with gastrografin enema. Quantitative imaging in medicine and surgery. 2012;2(1):63-4. Epub 2012/12/21.

Tan KY, Seow-Choen F, Ng C, Eu KW, Tang CL, Heah SM. Which colorectal cancers are missed by double contrast barium enema? Techniques in coloproctology. 2004;8(3):169-72. Epub 2005/01/18.

Kenig J, Richter P, Zanowska K. Barium enema in the treatment algorithm of lower gastrointestinal tract bleeding. Polski przeglad chirurgiczny. 2013;85(8):467-70. Epub 2013/09/07.

Mensah Y, Glover-Addy H, Etwire V, Appeadu-Mensah W, Twum M. Ultrasound Guided Hydrostatic Reduction of Intussusception in Children at Korle Bu Teaching Hospital: An Initial Experience. Ghana Medical Journal. 2011;45(3):128-31.

دقیقی محمدحسین، اصلان‏آبادی سعید، پورعیسی مسعود: بررسی میزان موفقیت سونوگرافی در تشخیص و جااندازی انواژیناسیون روده با تنقیه سالین نرمال. مجله پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز: زمستان 1381: 36(56):46-50.

CAO H, TAN S-z, XIE B-h. Analysis of the therapeutic effect of elevation of retention enema of herbal drugs by sequential colon dialysis on in patients with acute on chronic hepatic failure. Journal of Clinical Hepatology. 2011;5:011.

Richards DG, McMillin DL, Mein EA, Nelson CD. Colonic irrigations: a review of the historical controversy and the potential for adverse effects. Journal of Alternative & Complementary Medicine. 2006;12(4):389-93.

لغت‌نامه دهخدا، تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1380.

هروی، محمدبن یوسف: بحرالجواهر، مؤسسه احیاء طب طبیعی، اول، قم، 1387.

رازی، بهاءالدوله: خلاصه‫التجارب، مؤسسه مطالعات تاریخ پزشکی طب اسلامی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی ایران،1387، ص 170-166.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

Peter Christensen M, Søren Laurberg MD D. The Malone Procedure and Its Variants. Reconstructive Surgery of the Rectum, Anus and Perineum: Springer; 2013. p. 273-82.

Goto S, Yoshiya K, Kita T, Fujii H, Fukagawa M. Uremic toxins and oral adsorbents. Therapeutic apheresis and dialysis: official peer-reviewed journal of the International Society for Apheresis, the Japanese Society for Apheresis, the Japanese Society for Dialysis Therapy. 2011;15(2):132-4. Epub 2011/03/24.

Poesen R, Meijers B, Evenepoel P. The colon: an overlooked site for therapeutics in dialysis patients. Seminars in dialysis. 2013;26(3):323-32. Epub 2013/03/06.

Zou chuan lz-y, wu yu-chi, yang li-hong, su guo-bin, jie xi-na, liu xu-sheng liu. Colon may provide new therapeutic targets for treatment of chronic kidney disease with Chinese medicine. Chinese Journal of Integrative Medicine. February 2013, Volume 19, Issue 2, pp 86-91.

R. HABSAEMGSMBSP-F. A Gut Feeling on Endotoxemia: Causes and Consequences in Chronic Kidney Disease. Nephron Clin Pract 2011;118:c165–c172 (DOI:101159/000321438.

حکیم مؤمن، سید محمدمؤمن‏بن محمد زمان: تحفة المؤمنین. تهران: کتابخانه مجلس شورای اسلامی ایران، 1210 ه. ق.

عقیلی علوی شیرازی، سید محمدحسین‎بن محمدهادی: مخزن‎الادویه، قرن 12 ه.ق، تصحیح و تحقیق: محمدرضا شمس اردکانی. تهران: دانشگاه تهران، چاپ: دوم،1390 ه.ش.

ابن الیاس شیرازی منصوربن محمد، کفایه منصوری، رساله چوب چینی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، چاپ اول، 1382 ه.ش، ص 213.

ابن‌سینا، حسین‎بن عبدالله: قانون فی‎الطب، قرن 4 و 5. تحقیق: شمس‌الدین، ابراهیم، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات. 1425 ه. ق، ج 3. ص 315-314.

چشتی، اعظم‌خان: اکسیر اعظم، تهران، مؤسسه مطالعات تاریخ پزشکی طب اسلامی و مکمل،1387، ج 4، ص 673-660.

چشتی، اعظم‌خان: اکسیر اعظم، تهران، مؤسسه مطالعات تاریخ پزشکی طب اسلامی و مکمل،1387، ج 1، ص 27-22.

ارزانی، محمد اکبرشاه: طب اکبری. مؤسسه‌ احیاء طب طبیعی، قم، اول،1387، ج 2، ص 987-938.

Paparo F, Revelli M, Puppo C, Bacigalupo L, Garello I, Garlaschi A, et al. Crohn's disease recurrence in patients with ileocolic anastomosis: value of computed tomography enterography with water enema. European journal of radiology. 2013;82(9):e434-40. Epub 2013/06/04.

Morton Walker D. Medical Journalist Report Value of Colon Hydrotherapy Verified by Medical Professionals .2000

Lim CH, Lee HY, Kim WC, Cho SH, Jeong HS, Jeon YJ, et al. [A case of chemical colitis caused by hydrogen peroxide enema]. The Korean journal of gastroenterology = Taehan Sohwagi Hakhoe chi. 2011;58(2):100-2. Epub 2011/08/30.

Sheibani S, Gerson LB. Chemical colitis. Journal of clinical gastroenterology. 2008;42(2):115-21. Epub 2008/01/23.




DOI: https://doi.org/10.22037/hmj.v6i19.7547

ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.