طاعون در طب سنتی ایران و طب نوین

فرزانه زارع--- کارشناس ارشد تاریخ ایران، مرکز تحقیقات طب سنتی و تاریخ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران,
سیدحمداله مساوات--- متخصص طب سنتی، مرکز تحقیقات طب سنتی و تاریخ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران,
فاطمه عطارزاده--- متخصص طب سنتی، مرکز تحقیقات طب سنتی و تاریخ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران متخصص طب سنتی، گروه طب سنتی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران متخصص طب سنتی، شرکت گوهر خرد پارسیان، مرکز رشد طب سنتی و گیاهان دارویی، شیراز، ایران,
امیرمحمد جلادت--- متخصص طب سنتی، مرکز تحقیقات طب سنتی و تاریخ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران متخصص طب سنتی، شرکت گوهر خرد پارسیان، مرکز رشد طب سنتی و گیاهان دارویی، شیراز، ایران متخصص طب سنتی، گروه طب سنتی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران. (نویسنده مسؤول)

چکیده


113

زمینه و هدف: طاعون یکی از قدیمی‌ترین بیماری‌های عفونی با مرگ و میر بالا است که از طریق باکتری یرسینیا پستیس (Yersinia Pestis) ایجاد می‌شود و با شروع ناگهانی تب، درد و تورم غدد لنفاوی بروز پیدا می‌کند. هدف از این مطالعه، بررسی بیماری طاعون از منظر طب سنتی ایران و مقایسه یافته‌های حاصل با رویکرد طب رایج به طاعون است.

مواد و روش‌ها: در این مطالعه، ما منابع معتبر طب سنتی ایران در قرون مختلف شامل کتاب «قانون در طب»، «ذخیره خوارزمشاهی»، «اکسیر اعظم» را مطالعه و مطالب آن‌ها را با یافته‌های اخیر در خصوص طاعون مورد مقایسه قرار دادیم.

یافته‌ها: طاعون در طب سنتی ایران تعریفی مشابه طب رایج دارد و یک بیماری واگیردار همراه با تب و تورم گوشت‌های سست یا غدد لنفاوی بدن توصیف شده است. تعفن هوا و استعداد بدنی افراد از عوامل مستعدساز ابتلای به این بیماری شمرده شده است و جا به جایی از هوای عفونی گرم به هوای لطیفِ معتدل، مصرف داروهای گیاهی مانند انار، آلوبخارا، سرکه و استعمال عطریات و بخورات مانند عود، صندل و گلاب از مهم‌ترین توصیه‌های اطبای ایرانی در پیشگیری از این بیماری می‌باشند و مصرف گل ارمنی و جَدوار در درمان آن مفید بیان شده است.

نتیجه‌گیری: شواهد اخیر نشان می‌دهند که توصیه‌های بهداشتی درمانی طب سنتی ایران در خصوص طاعون با موازین علمی روز منطبق است و بررسی بیشتر منابع طب ایرانی می‌تواند منجر به بازشدن دریچه‌های تحقیقاتی جدید در مقابله با اپیدمی‌های عفونی از جمله طاعون شود.


موضوع


بیماری‌های واگیردار؛ طاعون؛ طب سنتی ایران؛ تاریخ پزشکی

تمام متن:

PDF

35

مراجع


Rasmussen S, Allentoft ME, Nielsen K, Orlando L, Sikora M, Sjögren KG, et al. Early divergent strains of Yersinia pestis in Eurasia 5,000 years ago. Cell 2015; 163(3): 571-582.

Butler T. Plague gives surprises in the first decade of the 21st century in the United States and worldwide. Am J Trop Med Hyg 2013; 89(4): 788-793.

Perry RD, Fetherston JD. Yersinia pestis--etiologic agent of plague. Clin Microbiol Rev 1997; 10(1): 35-66.

Gage KL, Dennis DT, Orloski KA, Ettestad P, Brown TL, Reynolds PJ, et al. Cases of cat-associated human plague in the Western US, 1977-1998. Clin Infect Dis 2000; 30(6): 893-900.

Campbell GL, Hughes JM. Plague in India: a new warning from an old nemesis. Ann Intern Med 1995; 122(2): 151-153.

Demeure CE, Derbise A, Carniel E. Oral vaccination against plague using Yersinia pseudotuberculosis. Chem Biol Interact 2017; 267: 89-95.

Josko D. Yersinia pestis: still a plague in the 21st century. Clin Lab Sci 2004; 17(1): 25-29.

Grygorczuk S, Hermanowska-Szpakowicz T. Yersinia pestis as a dangerous biological weapon. Pol Merkur Lekarski 2001; 53(4): 343-348.

Willcox ML, Bodeker G. Traditional herbal medicines for malaria. BMJ 2004; 329(7475): 1156-1159.

Mills E, Cooper C, Seely D, Kanfer I. African herbal medicines in the treatment of HIV: Hypoxis and Sutherlandia. An overview of evidence and pharmacology. Nutr J 2005; 4(1): 19.

Ferreira JF, Luthria DL, Sasaki T, Heyerick A. Flavonoids from Artemisia annua L. as antioxidants and their potential synergism with artemisinin against malaria and cancer. Molecules 2010; 15(5): 3135-3170.

Riedel S. Plague: from natural disease to bioterrorism. Proc (Bayl Univ Med Cent) 2005; 18(2): 116-124.

Sarmadi M. Research on the history of medicine and treatment up to the present era. Tehran: Sarmadi; 1999. p.210-211. [Persian]

Boulanger LL, Ettestad P, Fogarty JD, Dennis DT, Romig D, Mertz G. Gentamicin and tetracyclines for the treatment of human plague: review of 75 cases in New Mexico, 1985-1999. Clin Infect Dis 2004; 38(5): 663-669.

Azizi MH, Azizi F. A history of the human plague in Iran. Arch Iran Med 2010; 13(6): 563-569. [Persian]

Baghdadi AA. Almokhtarat fi TibbIndia. India: Alosmaniye; 1983. p.128. [Persian]

Jorjani E. Zakhireh Kharazmshahi. Tehran: Safir-e-Ardahal; 2016. p.260-263. [Persian]

Ibn Motran AE. Bostan al Atebba va Rozat al Bala. Tehran: Anjoman Asar va Mafakher Farhangi; 2007. p.110, 164. [Persian]

Heravi M. Alabniye al Haghayegh al Abniyeh. Tehran: University of Tehran Press (UTP); 1967. p.215. [Persian]

Ibn Sina H. Al-Qanun fi'l-tibb (the Law of Medicine). Beirut: Ezzoddin; 1987. p.1922-1923. [Arabic]

The Center for education and research of the council's library. Ganjine-ye-Baharstan. Tehran: The center of documents of Iran; 2007. p.155, 502, 508, 511, 538, 548. [Persian]

Majosi AA. Kamel al Sanaat al Tayyebeh. Qom: Jalal al-din; 2008. p.275. [Persian]

Akhavayni RA. Hedayat al-Moteallemin. Mashhad: Mashhad University of Medicine Science; 1992. p.617-618. [Persian]

Savoji M. Dastor al Atibba fi Dafe-e- al Taun va al Vaba. Tehran: Chogan; 2013. p.96-98, 115-116, 127, 169, 171. [Persian]

Jorjani E. Al-Aghraz al-Tibbia val Mabahess al-Alaiiya (Medical Goals and Allaii's Discussions). Tehran: University of Tehran Press (UTP); 2005. p.812. [Persian]

Ibn Sina H. The Canon dar teb. Tehran: Soroush; 1991. p.348-352. [Persian]

Razi M. Alhavi. Tehran: Iran University of Medical Sciences; 2005. p.95. [Persian]

Karim Khan Zand M. Iranian Medicine’s Encounter with the Cholera and Plague Epidemics in Qajar Iran in the 19th Century. JIHS 2012; 10(2): 93-126. [Persian]

Ibn Mobarak M. Ganjine-e-Baharstan (Nasihat name-ye-solaymani). Tehran: Archives of I.R of Iran; 2007. p.504, 517. [Persian]

Nazem Jahan MA. Exir-e-Azam. Tehran: Iran University of Medical Sciences; 2008. p.218. [Persian]

Razi MZ. Almansuri fi al-tib. Koveyt: Almonazzm Alarabiye; 1987. p.225. [Arabic]

Jorjani EH. Yadegar . Tehran: University of Tehran Press (UTP); 2002. p.185, 381. [Persian]

Razi MZ. Alhavi fi al-tib. Beirut: Darolahya-e-Serat Alarabiye; 2001. p.406-407. [Arabic]

Ibn al-Nafis A. Alshamel fi Alsanaat-e-Altayebeh. Tehran: Iran University of Medical Sciences; 2008. p.77. [Persian]

Razi B. Kholasato-Tajarob. Tehran: Tehran University of Medicine Science; 2008. p.151. [Persian]

Tosi N. Tansokh Nameh-ye-Ilkhani. Tehran: Research Institute for Islamic and Complementary Medicine (RICM); 2004. p.48. [Persian]

Meyer KF. Effectiveness of live or killed plague vaccines in man. Bull World Health Organ 1970; 42(5): 653-666.

Everett ED. Clinical manifestations, diagnosis and treatment of plague (Yersinia pestis infection). Microbiology, pathogenesis and epidemiology of plague (Yersinia pestis infection) Up to Date versión; 2010. p.17.

Breisch N, Golden D, Feldweg A. Prevention of arthropod and insect bites: repellents and other measures. 2012. Available at: https://www.uptodate.com/contents/ prevention-of-arthropod-and-insect-bites-repellents-and othermeasures.

Koutsoudaki C, Krsek M, Rodger A. Chemical composition and antibacterial activity of the essential oil and the gum of Pistacia lentiscus Var. J Agric Food Chem 2005; 53(20): 7681-7685.

Camarda L, Dayton T, Di Stefano V, Pitonzo R, Schillaci D. Chemical composition and antimicrobial activity of some oleogum resin essential oils from Boswellia spp.(Burseraceae). Ann Chim 2007; 97(9): 837-844.

Ritchie SA, Williams CR, Montgomery BL. Field evaluation of New Mountain Sandalwood Mosquito Sticks® and New Mountain Sandalwood Botanical Repellent against mosquitoes in North Queensland, Australia. J Am Mosq Control Assoc 2006; 22(1): 158-160.

Girgenti P, Suss L. Repellent activity against Aedes aegypti (L.) of formulas based on natural vegetable extracts or synthetic active agents. Ann Ig 2002; 14(3): 205-210.

Tu X, Ling F, Huang A, Zhang Q, Wang G. Anthelmintic efficacy of Santalum album (Santalaceae) against monogenean infections in goldfish. Parasitol Res 2013; 112(8): 2839-2845.

Amer A, Mehlhorn H. Larvicidal effects of various essential oils against Aedes, Anopheles, and Culex larvae (Diptera, Culicidae). Parasitol Res 2006; 99(4): 466-472.

Jahan I, Mamun MAA, Hossen MA, Sakir J, Shamimuzzaman M, Uddin MJ, et al. Antioxidant, analgesic and anti-inflammatory activities of Nymphaea nouchali flowers. Res J Pharmacol 2012; 6(5-6): 62-70.

Muhammad N, Saeed M, Khan H. Antipyretic, analgesic and anti-inflammatory activity of Viola betonicifolia whole plant. BMC Complement Altern Med 2012; 12(1): 59.

Baharvand-Ahmadi B, Bahmani M, Naghdi N, Saki K, Baharvand-Ahmadi S, Rafieian-Kopaei M. Review on phytochemistry, therapeutic and pharmacological effects of myrtus (Myrtus communis). Pharm Lett 2015; 7(11): 160-165.

Nahida AS, Siddiqui A. Pistacia lentiscus: a review on phytochemistry and pharmacological properties. Int J Pharm Sci 2012; 4(4): 16-20.

Gomes CdSF. Healing and edible clays: a review of basic concepts, benefits and risks. Environ Geochem Health 2017. doi: 10.1007/s10653-016-9903-4. Available at: https://doi.org/10.1007/s10653-016-9903-4.

Otto CC, Haydel SE. Exchangeable ions are responsible for the in vitro antibacterial properties of natural clay mixtures. P LoS One 2013; 8(5): e64068.




DOI: http://dx.doi.org/10.22037/med%20hist%20j.v9i32.15594

ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.