تحلیل حقوقی اقسام پیوند اعضا در نظم نوین حقوقی

  • مریم خاقانی دانشجوی دکتری تخصصی، گروه حقوق خصوصی، واحد امارات، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات متحده عربی https://orcid.org/0000-0002-6927-6713
  • محمد عظیمی استادیار، گروه حقوق و اقتصاد، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
کلمات کلیدی: پیوند عضو؛ شخص زنده؛ جسد، اهداکننده؛ گیرنده عضو؛ حقوق

چکیده

زمینه و هدف: تأمین عضو به عنوان یکی از ضرورت‌های علم پزشکی جهت حفظ حیات بشر مطرح شده است. با این حال برخی نگرش‌های حقوقی ممکن است موانعی را در جهت اهدای عضو و پیوند اعضا ایجاد کند. به نظر می‌رسد نظم نوین حقوقی حاکم بر نظام‌های متمدن برای هر یک از اقسام تأمین عضو مقررات خاصی را قائل باشند که بررسی چگونگی آن مهم‌ترین دغدغه حقوقی باشد. چگونگی ایجاد این نظم سؤال اصلی این مقاله است.

مواد و روش‌ها: این مطالعه به تحلیل اقسام پیوند عضو و نحوه شکل‌گیری نظام حقوقی نوین بر اساس اصول حقوقی می‌پردازد.

یافته‌ها: اقسام پیوند عضو عبارتند از پیوند عضو از فرد زنده، جسد، اعضای مصنوعی. حقوقدانان و قانونگذاران، در سطح کشورهای مختلف با عطف توجه به تبعات و آثار اقسام پیوند عضو، در این زمینه، تنظیمات و مقرراتی را پدید آورده‌اند. در رویه کنونی که اصل بر پذیرش اهدای عضو است، عنصر رضایت اهداکننده و توصیه پزشک نقش اساسی را ایفا می‌کند و هر کشوری با مدنظر قراردادن آن و ساختار فرهنگی و ارزشی جامعه خود، چارچوب‌های قانونی جهت اقسام پیوند عضو و حل مسائل مرتبط با آن را ایجاد نموده است.

نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد تفاوت‌های موجود میان اقسام تأمین عضو، جنبه آمرانه نداشته، بلکه عموماً به صورت تکمیلی می‌باشد. از تدقیق در ویژگی‌های مختلف و انواع متفاوت پیوند اعضا این چنین به نظر می‌رسد که بر اساس اصل ضررنرسانی، قانون و فقه سعی در رفع مانع در زمینه پیوند اعضا دارد.

مراجع

Radcliffe RJ. Commentary. An ethical market in human organs. J Medical Ethics 2003; 29(3): 139-140.

Abbasi M. Comparative Study of Organ Transplantation. Tehran: Hoghoghi Publication; 2015. [Persian]

Habibi H. Brain Death and Transplantation from the Perspective of Jurisprudence and Law. 1st ed. Qom: Bostan Qom Publication; 2001.

Sotoudeh H. Jurisprudential and legal review of brain death. 1st ed. Qom: Islamic Jurisprudential Center; 1391. p.43. [Persian]

Sa'ed MJ. Criminal Law and Biological Ethics. 1st ed. Tehran: Shahr-e Danesh Publication; 1393. [Persian]

Savulescu J. Is the sale of body parts wrong? J Med Ethics 2003; 29(3): 138-139.

Larijani B, Zahedi F, Taheri E. Ethical and legal aspects of organ transplantation in Iran. Transplantation Proceedings 2004; 5(36): 1241-1244.

Tavakkoli N. Member Transplantation in Islamic jurisprudence. 1st ed. Mashhad: Publications Foundation for Islamic Studies Astan Quds Razavi; 2002. [Persian]

Taheri H. Transplantation from Islamic perspective. Journal of Qom Higher Education Convention 1999; 1(3): 85-104.[Persian]

Warren T. Reich. Encyclopedia of Bioethics 1995; 5(8): 319-331.

World health organization, guiding principles on human transplantation lancet. San Fransisco: Hamilton Publisher; 1991.

Abbasi M. Transplantation of Medical Members. 1st ed. Tehran: Legal Publishing, Thousands of Colors; 2003. [Persian]

Montazeri M, Adib-Hajbaghery M. Study of obstacles and musts of obtaining informed consent in organ donation. Medical Ethics Journal2017; 11(41): 77-90.

Mir Hashmi S. Transplantation of Brain Deaths, Research Institute for Human Sciences and Cultural Studies. Tehran: University of Knowledge and Culture; 2007. [Persian]

Mohammadi H. Transplantation and Related Reports. 1st ed. Tehran: Forest Publishing; 2008. [Persian]

Katouzin N. General Rules of Contracts. Tehran: Nashr Publication; 1380. Vol.2 p.50. [Persian]

چاپ شده
2018-10-23